Zabuli

Kitabu cha Zabuli

Zab

ULONGOELO Kitabu cha Zabuli ni mduganyo wa mila na kulombeza. Mwo ulosi we Kiibulania zabuli ni wila wa kutunyila kint'hu. Mwe kindedi, Zabuli ni mila ya kumtunyila Mnungu, mna iviyaiviya ziyuko zabuli nt'huhu zihengi. Zimwenga ni zabuli za kulombeza wambizi kwa Mnungu, zimwenga nazo ni Zabuli za kuhongeza kulagisa kinyulu kikulu. Naho iyuko mila ya kumtogola seuta, mwenga nayo ni mila ya kuhiniza want'hu mwe mbuli ya mizungu na ivo akuunga Mnungu na kugendeela. Kitabu che Zabuli chawandikwagwa ni wat'hu wengi na kuduganywa kwa miaka ijink'hile Magana. Zabuli zimwenga ni zakale vitendese naho zawandikwagwa mwo lupisi lwa seuta Daudi. Mna ikindedi Bibilia yagamba zabuli zinyingi zawandikwagwa ni seuta Daudi. Zabuli zimwenga zawandikwagwa aho Waizilaeli wandaga wauya kulawa ukwo watahagwa ukwo kwe isi ya Babeli. Wamanyi wahuwila kugamba kuduganya zizabuli kwasilaga mwe kaline ya katatu na ya kane,( BC) aho Kilisito andaga akei kwelekwa. Mduganyo uno wo uheelo watendaga zabuli inde na vitabu gana dimwenga na milongo mishano iyo ikepanganize mwe vitabu vidodo vishano. Hata uneva ni mila hegu ni kulombeza, Zabuli zose ziwandikwa enga mashaili. Kwa kukombaganya ludodo ushaili we Kiibulania neinde wambizi mkulu kuzikombaganya Zizabuli. Kuonekela kukulu kwo ushaili we Kiibulania kwetangwa, 'kuligana kwe misafa na mawandiko.' Wawandisi wazoela kuipanga misafa midi kwa hamwenga mwe Zabuli. Enga viya, msafa wa nk'hongo walonga mbuli niyo msafa wa kaidi waguha kint'hu kimwenga mwe zisila zint'hatu. Hamwenga aha yavuzagiza ifanyanyi iidya ilongigwe kwa ulosi mtuhu kwa kuitenda ioneke kugamba yalonga kint'hu hi cha kubela, hegu du kugamba uguha fanyanyi ikuligana na iidya yo msafa wa nk'hongo, hegu naho watambalisa ulosi wo msafa wa nk'hongo kwa kwongezela ayadya yalongigwe mwo msafa udya wa nk'hongo. Kitabu cha Zabuli ya gana na mlongo yagela moyo na makawiilo kwa kubwelekeza ukwiza kwa Masihi uyo akuunga ande seuta naho mlavant'hambiko. Ivo vili vitabu ve Zabuli: 1 Kitabu cha bosi che zabuli ni mwo mnango wa nk'hongo mpaka milongo mine na umwenga. 2 Kitabu cha kaidi che Zabuli ni mwo mnango wa milongo mine na miidi mpaka milongo mfungate na miidi. 3 Kitabu cha katatu che Zabuli ni mwo mnango wa milongo mfungate na mitatu mpaka milongo mnane na kenda. 4 Kitabu cha kane cha Zabuli ni mwo mnango wa milongo kenda mpaka gana dimwenga na mtandatu. 5 Kitabu cha shano che Zabuli ni mo mnango wa gana na mfungate mpaka gana na milongo mishano.