خرُوج 21

1وَل رب العالمین مُوسیٰ کُوں آکھیا، ”ایہ او حُکم ہِن جیہڑے تُوں بنی اِسرائیل کُوں ڈساونڑے ہِن:

عبرانی غُلام دے بارے ءچ حُکم

2’جیکر تُوں عبرانی غُلام مُل گِھنیں تاں او بس چِھی سال تئیں تیڈا غُلام راہوے تے ستویں سال اُونکُوں ازاد کر ڈِتا ونجے۔ ازاد ہوووݨ کیتے اُونکُوں پیسے ڈیوݨ دی لوڑ نہ ہوسی۔

3جیکر غُلام مالک دے گھر کنوارہ آیا ہووے تاں ازاد تھی تے او کلھا لگا ونجے، پر جیکر پرنیا آیا ہووے تاں ذال سمیت ازاد کیتا ونجے۔ 4جیکر مالک غُلام دی شادی کرائی ہووے تے اُوندے بال پیدا تھئے ہووݨ تاں اُوندی ذال تے بال مالک دی ملکیت ہوسن تے جِیں ویلے غُلام ازاد تھی تے ونجے تاں او کلھا ویسی۔

5جیکر غُلام آکھے جو ”مَیں آپنڑے مالک تے آپنڑی ذال تے بالاں نال محبت رکھیندا ہاں۔ مَیں ازاد نئیں تھیونڑا چاہندا،“ 6تاں غُلام دا مالک اُونکُوں خُدا دے حضُور ءچ1 گِھن آوے۔ او اُونکُوں دروازے یا اُوندی درسال دے کولھ گِھن ونجے تے سُووے نال اُوندے کَن ءچ سوراخ کرے۔ اِینویں او پُوری حیاتی اُوندا غُلام بنڑیا راہسی۔

7جیکر کوئی آپنڑی دِھی کُوں لونڈی ہووݨ کیتے ویچ ڈیوے تاں او غُلام مرداں آلی کار ازاد نہ کیتی ویسی۔ 8جیکر اُوندے مالک اُونکُوں آپنڑی ذال بنڑاوݨ کیتے چُنڑیا ہووے پر بعد ءچ او اُونکُوں پسند نہ آوے تاں لازم ہے جو او مناسب پیسے گِھن تے لونڈی واپس کر ڈیوے۔ پر مالک کُوں ایہ اِختیار کائنی جو اُونکُوں غیراں دے ہتھ ویچے کیوں جو او اُوں عورت نال وفادار نہ رِیہا۔

9جیکر مالک کہیں لونڈی کُوں آپنڑے پوتر نال شادی کراوݨ کیتے مُل گِھنے تاں اُونکُوں دِھی دے حقُوق حاصل ہوسن۔

10جیکر مالک کہیں لونڈی کُوں پرنا تے کوئی بئی شادی وی کر گِھنے تاں لازم ہے جو پہلی کُوں وی کھاوݨ پاوݨ کیتے ڈیندا راہوے تے اُوندے ذال ہووݨ دا حق وی پُورا کرے۔ 11جیکر او ایہ ترے فرض پُورے نہ کرے تاں اُونکُوں عورت ازاد کرنڑی پوسی تے او بغیر پیسے ڈِتے ازاد ہوسی۔

زخمی کرݨ دی سزا

12جیکر کہیں کُوں کوئی ایجھا مارے جو او مر ونجے تاں اُونکُوں ضرور سزائے موت ڈِتی ونجے۔ 13پر جیکر اُوں جاݨ بُجھ تے نہ ماریا ہووے بلکہ مَیں خُدا ایہ حادثہ تھیوݨ ڈِتا ہووے تاں مارݨ آلا میڈی ڈسائی ہوئی جاہ2 تے پناہ گِھن سگدے۔ 14پر جیہڑا جاݨ بُجھ تے چترائی نال کہیں کُوں مار سٹے، اُونکُوں میڈی قُربان گاہ3 تُوں وی چِھک تے سزائے موت ڈِتی ونجے۔

15جیہڑا آپنڑے ماء پِیُو کُوں مریندا یا کُٹیندا ہووے، اُونکُوں سزائے موت ڈِتی ونجے۔

16جیہڑا کہیں بندے کُوں اغوا کر تے آپنڑا غُلام بنڑا گِھنے یا غُلامی کیتے ویچ ڈیوے، اُونکُوں سزائے موت ڈِتی ونجے۔

17جیہڑا آپنڑے ماء پِیُو اُتے لعنت کرے، اُونکُوں سزائے موت ڈِتی ونجے۔

18جے ڈُو بندے بِھڑن تے ہِک بندہ بئے کُوں پتھر یا مُکا مار تے ایڈا زخمی کر ڈیوے جو بھانویں او بچ تاں ونجے پر بسترے تُوں اُٹھی نہ سگدا ہووے، 19تاں جِیں ویلے مریض اِتھاں تئیں ٹھیک تھی ونجے جو ولا اُٹھی تے سوٹی دے سہارے ٹُر پِھر سگے تاں مارݨ آلے کُوں سزا نہ مِلسی۔ اُونکُوں صرف اُوں ویلے تئیں معاوضہ ڈیونڑا پوسی جئیں تئیں مریض روزی روٹی نہ کَما سگدا ہووے۔ مارݨ آلا اُوندا پُورا علاج وی کرویسی۔

20جیہڑا آپنڑے غُلام یا لونڈی کُوں ڈانگ نال ایجھا مارے جو او مر ونجے تاں اُونکُوں سزا ڈِتی ونجے۔ 21پر جے غُلام یا لونڈی کُٹ کھاوݨ دے بعد ہِک ڈُو ڈینہہ زندہ راہوے تاں مالک کُوں سزا نہ ڈِتی ویسی، کیوں جو غُلام اُوندا مال ہے تے اُوندا نُقصان اُوں خود چا گِھدے۔

22جیکر لوک آپس ءچ لڑدے پئے ہووݨ تے لڑدے لڑدے کہیں حاملہ عورت کُوں ایجھا دھک لگ ونجے جو اُوندا بال ضائع تھی ونجے تے جیکر کوئی بِیا نُقصان نہ تھیّا ہووے تاں مارݨ آلے کُوں اِتنا جُرمانہ ڈیونڑا پوسی جِتنا عورت دا پایا منگسی تے قاضی مقرر کریسی۔

23پر جیکر عورت کُوں کوئی بِیا نُقصان پُجیا ہووے تاں مارݨ آلے کُوں اِیں اصُول دے مطابق سزا ڈِتی ویسی یعنی جان دے بدلے جان، 24اکھ دے بدلے اکھ، ڈند دے بدلے ڈند، ہتھ دے بدلے ہتھ، پیر دے بدلے پیر، 25ساڑن دے بدلے ساڑن، زخم دے بدلے زخم تے کپ ٹُک دے بدلے کپ ٹُک۔

26جیکر کوئی مالک آپنڑے غُلام یا لونڈی دی اکھ اُتے اِینویں مارے جو اُوندی اکھ ضائع تھی ونجے تاں اُوندی اکھ دے بدلے ءچ اُونکُوں ازاد کرنڑا پوسی۔ 27جیکر مالک دے مارݨ کُٹنڑ نال غُلام یا لونڈی دا ڈند تروٹ ونجے تاں اُوندے ڈند دے بدلے ءچ اُونکُوں ازاد کرنڑا پوسی۔

نُقصان دا معاوضہ

28جیکر کوئی ڈاند کہیں مرد یا عورت کُوں اِیہو جیہی ٹکر مارے جو او مر ونجے تاں ڈاند کُوں پتھر مار مار تے مار ڈِتا ونجے۔ اُوندا گوشت کھاوݨ دی اِجازت نئیں، پر ڈاند دے مالک کُوں سزا نہ ڈِتی ونجے۔ 29پر جیکر مالک کُوں پہلے ڈسایا گِیا ہووے جو ڈاند لوکاں کُوں مریندے تے وَل وی اُوں ڈاند کُوں کُھلا چھوڑیا ہووے جیندی وجہ کنُوں ڈاند کہیں کُوں مار سٹیا ہووے تاں اِیں صورت ءچ ڈاند کُوں وی پتھر مار مار تے مار ڈِتا ونجے تے اُوندے مالک کُوں وی۔ 30جیکر فیصلہ تھی ونجے جو او آپنڑی جان دا فِدیہ ڈیوے تاں اُونکُوں مقرر کیتا گِیا معاوضہ ہر صورت ءچ ڈیونڑا پوسی۔ 31سزا ءچ کوئی فرق نہ ہوسی بھانویں کہیں دے پوتر کُوں ماریا ہووے یا دِھی کُوں۔ 32جیکر ڈاند کہیں دے غُلام یا لونڈی کُوں مار ڈیوے تاں اُوندا مالک غُلام یا لونڈی دے مالک کُوں چاندی دے ترِیح سِکے4 ڈیوے تے ڈاند کُوں پتھر مار مار تے مار ڈِتا ونجے۔

33جیکر کہیں بندے کھڈا کُھلا چھوڑ ڈِتا ہووے یا نواں کھٹ تے اُونکُوں کُھلا راہوݨ ڈِتا ہووے تے کوئی ڈاند یا کھوتا اُوندے ءچ ڈھے تے مر ونجے 34تاں اُونکُوں نُقصان بھرنڑا پوسی۔ او جانور دے مالک کُوں اُوندی پُوری قیمت ادا کرے تے مویا ہویا جانور آپنڑے کولھ رکھ گِھنے۔

35جیکر کہیں دا ڈاند کہیں بئے دے ڈاند کُوں اِینویں مارے جو او مر ونجے تاں ڈوہائیں ڈانداں دے مالک زندہ ڈاند کُوں ویچ تے اُوندا مُل آپس ءچ وَنڈ گِھننڑ۔ اِینویں ای او مرݨ آلے ڈاند کُوں وی برابر وَنڈ گِھننڑ۔ 36پر جیکر مالک کُوں پتہ ہووے جو میڈے ڈاند کُوں سینگ مارݨ دی عادت ہے تے اِیندے باوجود اُوں اُونکُوں کُھلا چھوڑیا ہووے، تاں او مالک مرݨ آلے ڈاند دے مالک کُوں نواں ڈاند گِھنا ڈیوے تے مویا ہویا ڈاند خود رکھ گِھنے۔