Munda Bible
ହରାସେନ୍ପୁଥି 29
ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ ଯାଜାକ୍ କାମି ନାଗେନ୍ତେ ପାବିତାରଃ
(ଲେବୀ ୮:୧-୩୬)
“ଇନ୍କୁକେ ଆଇଁୟାଃ ଯାଜାକ୍ କାମି ନାଗେନ୍ତେ ପୁରାଃଗି ପାବିତାର୍କମେ। ଏନାମେନ୍ତେ କା ଦାଗିକାନ୍ ମିଆଁଦ୍ ବାଛା ଉରିଃକ୍ ଓଡ଼ୋଃ ବାରିୟା ମିଣ୍ଡି ଇଦିକିନ୍ମେ, ଓଡ଼ୋଃ ଗହମ୍ତେ ବାଇୟାକାନ୍ ସାବାଃ ହଲଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ସୁନୁମ୍ତେ ସିପୁଦାକାନ୍ ସାବାଃ ହଲଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ସୁନୁମ୍ତେ ଗସଃକାନ୍ ସାବାଃ ହଲଙ୍ଗ୍ ବାଇୟେମେ। ଓଡ଼ୋଃ ଏନାକେ ମିଆଁଦ୍ ଡାଲିରେ ଦହକେଦ୍ତେ ଏନ୍ ବାଛା ଓଡ଼ୋଃ ବାରାନ୍ ମିଣ୍ଡିକିନ୍ଲଃ ମିସାତେ ଆଉୱେମେ।
“ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବାରାଃ ଦୁଆର୍ ହେପାଦ୍ ଆଉ କେଦ୍ତେ ଦାଆଃଲଃ ଉମିନ୍କମେ। ଓଡ଼ୋଃ ଏନ୍ ଲିଜାଃ ଆଉକେଦ୍ତେ କୁର୍ତା ଓଡ଼ୋଃ ଏଫୋଦ୍ରେୟାଃ ଜିଲିଙ୍ଗ୍ ଲିଜାଃ ଓଡ଼ୋଃ ଏଫୋଦ୍ ଓଡ଼ୋଃ ବୁକୁପାଟା ହାରୁନ୍କେ ତୁସିଙ୍ଗ୍ଇମେ ଓଡ଼ୋଃ ଏଫୋଦ୍ରାଃ ତେଙ୍ଗଃକାନ୍ କାସ୍ନାତେ ତଲିମେ। ଇନିୟାଃ ବହଃରେ ପାଗ୍ଡ଼ି ଦହେମେ ଓଡ଼ୋଃ ପାଗ୍ଡ଼ିରେ ପାବିତାର୍ ମୁକୁଟ୍କେ ତୁସିଙ୍ଗ୍ଇମେ। ଓଡ଼ୋଃ ଆଭିଷେକ୍ ସୁନୁମ୍ଲଃ ଇନିୟାଃ ବହଃରେ ଦୁଲ୍କେଦ୍ତେ ଇନିଃକେ ଆଭିଷେକ୍ ରିକାଇମେ।
“ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ଆଃ ହନ୍କକେ ହେପାଦ୍ତେ ଆଉକେଦ୍ତେ କୁର୍ତା ତୁସିଙ୍ଗ୍କମେ। ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ କାସ୍ନା ତଲ୍କମେ ଓଡ଼ୋଃ ବହଃରେ ପାଗ୍ଡ଼ି ତୁସିଙ୍ଗ୍କମେ, ଇନ୍କୁ ଜାନାଅ ଯାଜାକ୍ କାମିରେ ତାଇନ୍କା ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ ନେଲେକା ଆଭିଷେକ୍କମେ।
“ଏନ୍ତେ ଏନ୍ ବାଛାକେ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବା ହେପାଦ୍ତାଃ ଆଉଇମେ। ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କ ଏନ୍ ବାଛାରାଃ ବହଃରେ ତିଃଇ ଦହଏୟାକ। ଏନ୍ତେ ପ୍ରାଭୁଆଃ ଆୟାର୍ରେ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବାରାଃ ଦୁଆର୍ତାଃ ଏନ୍ ବାଛାରାଃ ହଟଃ ମାଆଃ ଖାଣ୍ଡାଇମେ। ଓଡ଼ୋଃ ବାଛାରାଃ କାଟିଃ ମାୟୋମ୍ ଇଦିମେ ଓଡ଼ୋଃ ଆମାଃ ସାର୍ସାର୍ ତୁପୁକେଦ୍ତେ ବେଦିରାଃ ଦିରିଙ୍ଗ୍ରେ ଜଦେମେ ଓଡ଼ୋଃ ସାରେଜାକାନ୍ ମାୟୋମ୍କେ ବେଦିରାଃ ଲାତାର୍ରେ ଦୁଲେମେ। ଓଡ଼ୋଃ ପଟାରେ ତାଇକାନ୍ ଇତିଲ୍, ଇହିମ୍ ଚେତାନ୍ରାଃ ଇତିଲ୍ ଓଡ଼ୋଃ ବାରାନ୍ ଗୁର୍ଦା ଓଡ଼ୋଃ ଏନାରେୟାଃ ଇତିଲ୍ ଆଉକେଦ୍ତେ ବେଦିରେ ଉରୁବେମେ। ମେନ୍ଦ ଏନ୍ ବାଛାରାଃ ମାସ୍, ଉହୁର୍ ଓଡ଼ୋଃ ଗୁରିଃକ୍କେ କୁମ୍ବାରାଃ ବାହାରି ଇଦିକେଦ୍ତେ ସେଙ୍ଗେଲ୍ରେ ଉରୁବେମେ, ଏନାଦ ପାପ୍ରେୟାଃ ଦାଣେଁ ତାନାଃ।
“ଏନ୍ତେ ଏନ୍ ମିଣ୍ଡିକିନ୍ଏତେ ମିଆଁଦ୍କେ ଆଉଇମେ ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କ ଆପ୍ନାଃ ଆପ୍ନାଃ ତିଃଇ ଇନିୟାଃ ବହଃରେ ଦହଏକାକ। ଏନ୍ତେ ଏନ୍ ମିଣ୍ଡିକେ ଗଏଃକେଦ୍ତେ ଇନିୟାଃ ମାୟୋମ୍କେ ବେଦିରାଃ ଚାରିଓସାଃରେ ହିର୍ଚିମେ। ଓଡ଼ୋଃ ମିଣ୍ଡିକେ ଟୁକ୍ଡ଼ା ଟୁକ୍ଡ଼ା ହାଦିମେ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ପଟା କାଟା ଆବୁଙ୍ଗ୍କେଦ୍ତେ ଟୁକ୍ଡ଼ା ଟୁକ୍ଡ଼ା ସବେନାଃକେ ବହଃଲଃ ଦହେମେ। ଏନ୍ତେ ଗଟା ମିଣ୍ଡିକେ ବେଦିରେ ଉରୁବିମେ। ଏନା ପ୍ରାଭୁଆଃ ନାଗେନ୍ତେ ବୁଗିନ୍ ସହାନ୍ ସୁକୁଃ ଲେକାନ୍ ଉରୁବ୍ଦାଣେଁ ତାନାଃ।
“ଓଡ଼ୋଃ ଏଟାଃ ମିଣ୍ଡିକେ ଆଉଇମେ ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କ ଆପ୍ନାଃ ତିଃଇ ଇନିୟାଃ ବହଃରେ ଦହେକା। ଏନ୍ତେ ଏନ୍ ମିଣ୍ଡିକେ ଗଏଃ କେଦ୍ତେ ଇନିୟାଃ ମାୟୋମ୍ତେ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କଆଃ ଜମ୍ସାଃ ଲୁତୁର୍ ଓଡ଼ୋଃ ଜମ୍ସାଃ ତିଃଇରାଃ ହାଡ଼ାମ୍ ସାର୍ସାର୍ରେ ଓଡ଼ୋଃ ଜମ୍ସାଃ କାଟାରାଃ ହାଡ଼ାମ୍ ସାର୍ସାର୍ରେ ଜଦେମେ ଓଡ଼ୋଃ ମାୟୋମ୍ ଚାରିଓସାଃ ହିର୍ଚିମେ। ଏନ୍ତେ ବେଦିରେ ତାଇନ୍ତାନ୍ ମାୟୋମ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଫାର୍ଚି ସୁନୁମ୍ତେ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଇନିୟାଃ ଲିଜାଃରେ ହିର୍ଚିମେ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ ଓଡ଼ୋଃ ଇନ୍କୁଆଃ ଲିଜାଃରେହଗି ହିର୍ଚିମେ, ନେ'ଲେକାତେ ସବେନ୍କ ପାବିତାର୍ କଆ।
“ଓଡ଼ୋଃ ମିଣ୍ଡିରାଃ ଇତିଲ୍, ଇତିଲାକାନ୍ ଚାଆଃଲମ୍, ପଟା, ଇହିମ୍ରେ ଦାଲବାକାନ୍ ଇତିଲ୍, ବାରାନ୍ ଗୁର୍ଦା, ଏନାରେୟାଃ ଇତିଲ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଜମ୍ସାଃରାଃ ଖାର୍ପାଟ୍ ଆଉୱେମେ, ଚିଆଃଚି ଇନିଃଦ ସାଲାକାନ୍ ମିଣ୍ଡି ତାନିଃ। ଓଡ଼ୋଃ ପ୍ରାଭୁଆଃ ଆୟାର୍ରେ ଡାଲାରେ ଦହାକାନ୍ ମିଆଦ୍ ସାବାଃ ହଲଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ମିଆଦ୍ ସୁନୁମ୍ତେ ସୁଇଦାକାନ୍ ଲାଦ୍ ଓଡ଼ୋଃ ସୁନୁମ୍ତେ ଗସଃକାନ୍ ଲାଦ୍ ଆଉୱେମେ। ଏନ୍ ସବେନାଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କଆଃ ତିଃଇରେ ଦହକେଦ୍ତେ ଝୁଲାଅରାଃ ଦାନ୍ ଲେକା ପ୍ରାଭୁଆଃ ଆୟାର୍ରେ ଝୁଲାଅଏମେ। ଏନ୍ତେ ଏନ୍ ସବେନାଃ ଇନ୍କୁଆଃ ତିଃଇ ହେତେ ଆଉୱେମେ ଓଡ଼ୋଃ ପ୍ରାଭୁଆଃ ଆୟାର୍ରେ ସୁକୁଅଃ ଲେକାନ୍ ବୁଗିନ୍ ସହାନ୍ ଉରୁବ୍ଦାଣେଁ ରାକାବେମେ। ନେଆଁ ପ୍ରାଭୁଆଃ ନାଗେନ୍ତେ ଉରୁବ୍ଦାଣେଁ ତାନାଃ।
“ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ସାଲାକାନ୍ ମିଣ୍ଡିରାଃ କୁଡ଼ାମ୍ ଆଉକେଦ୍ତେ ଝୁଲାଅରାଃ ଦାନ୍ ଲେକା ପ୍ରାଭୁଆଃ ଆୟାର୍ରେ ଝୁଲାଅଇୟା। ଓଡ଼ୋଃ ଏନା ଆମାଃ ହାନାଟିଙ୍ଗ୍ ହବାଅଃଆ।
“ଯାଜାକ୍ କାମିନାଙ୍ଗ୍ ସାଲାଅଃ ଇମ୍ତା ମିଆଁଦ୍ ସାଲାକାନ୍ ମିଣ୍ଡିରାଃ କୁଡ଼ାମ୍ ଝୁଲାଅରାଃ ଦାନ୍, ଓଡ଼ୋଃ ଏମାକାନ୍ ବୁଲୁ, ଆଇଁୟାଃ ଉଦ୍ଦେଶ୍ରେ ଦାନ୍କାନ୍ତେୟାଃ ପାବିତାର୍କାନା। ଏନା ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କଆଃ ହିସା ହବାଅଃଆ। ନେଆଁ ଆଇଁୟାଃ କା ବାଦ୍ଲାଅଃ ନିୟାମ୍ ତାନାଃ, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ହଡ଼କତାଃଏତେ ନେ ସବେନାଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କଆଃ ଆକ୍ତେୟାର୍ ତାନାଃ। ଚିଆଃଚି ନେଆଁ ମେନେସାରାଃ ଦାଣେଁଏତେ ପ୍ରାଭୁଆଃ ଉଦ୍ଦେଶ୍ରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ହଡ଼କଆଃ ମେନେସାରେୟାଃ ଦାନ୍ ତାନାଃ।
“ହାରୁନ୍ଆଃ ପାବିତାର୍ ଲିଜାଃ ଆୟାଃ ତାୟମ୍ତେ ଆୟାଃ ହନ୍କ ନାମେକା, ଜେ'ଲେକାଚି ଇନ୍କୁ ଆକଆଃ ଆଭିଷେକ୍ ଓଡ଼ୋଃ ସାଂସ୍କାର୍ ହବାଅଃ ଇମ୍ତା ତୁସିଙ୍ଗ୍ଅଃଆକ। ଆୟାଃ ହନ୍କଏତେ ଅକଏ ଆୟାଃ ଯାଜାକ୍ କାମି ନାଗେନ୍ତେ ପାବିତାର୍ ଠାୟାଦ୍ରେ ସୁସାର୍ନାଙ୍ଗ୍ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବାତେ ହିଜୁଃଆ ଏନ୍ ଲିଜାଃ ସାତ୍ ଦିନ୍ ଜାକେଦ୍ ତୁସିଙ୍ଗ୍ୟେଁନାଏ।
“ଯାଜାକ୍ କାମିରେନ୍ ସାଲାକାନ୍ ମିଣ୍ଡି ଇଦିକେଦ୍ତେ ଇନିୟାଃ ମାସ୍କେ ପାବିତାର୍ ଠାୟାଦ୍ରେ ଇସିନେପେ। ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କ ମିଣ୍ଡି ଜିଲୁ ଓଡ଼ୋଃ ଡାଲାରେୟାଃ ଲାଦ୍ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବାରାଃ ଦୁହାର୍ରେକ ଜମେକା ଇନ୍କୁକେ ସାଲାକ ନାଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ପାବିତାର୍ରଃ ନାଗେନ୍ତେ ଅକ ଦାନ୍ ରାକାବ୍କେଦ୍ତେ ହେୟାତିଙ୍ଗ୍ ହବାଅଃଆ, ଏନ୍ ଦାନ୍କେ ଇନ୍କୁକେ ଏସ୍କାର୍ ଜମ୍ ଲାଗାତିଙ୍ଗ୍ ହବାଅଃଆ। ଏଟାଃ ବାହାରି ହଡ଼କ ଏନାକେ ଆଲକାକ ଜମେକା, ଚିଆଃଚି ଏନାଦ ପାବିତାର୍ତେୟାଃ ତାନାଃ। ଆଡଃଗି ଯାଜାକ୍ କାମିନାଙ୍ଗ୍ ସାଲାକାନ୍ ମିଣ୍ଡିରାଃ ମାସ୍ ଓଡ଼ୋଃ ହଲଙ୍ଗ୍ଏତେ କାଟିଃ ଲେକା ସେତାଃ ଜାକେଦ୍ ସାରେଜଃ ରେଦ, ଏନ୍ ସାରେଜାକାନ୍ତେୟାଃ ସେଙ୍ଗେଲ୍ରେ ଉରୁବ୍ତାପେ, ଜେତାଏ ଏନାକେ ଆଲପେ ଜମେୟାଁ, ଚିଆଃଚି ଏନାଦ ପାବିତାର୍ତେୟାଃ ତାନାଃ।
“ଆଇଙ୍ଗ୍ ଆମ୍କେ ଅକନ୍ ଅକନ୍ ଆନ୍ଚୁ ଏମାକାଦ୍ମାଇଙ୍ଗ୍ ଏନା ଲେକା ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ ଆଚୁକମେ ଓଡ଼ୋଃ ଏୟା ଦିପିଲି ଜାକେଦ୍ ସଂସ୍କାର୍ ରିକା କାତେମେ। ଓଡ଼ୋଃ ଆପେ ହେୟାତିଙ୍ଗ୍ ନାଗେନ୍ତେ ସବେନ୍ ହୁଲାଙ୍ଗ୍ ପାପ୍ରେୟାଃ ଦାଣେଁ ଲେକା ମିଆଁଦ୍ ବାଛାକେ ଦାଣେଁ ରାକାବିପେ। ବେଦି ନାଙ୍ଗ୍ ହେୟାତିଙ୍ଗ୍କେଦ୍ତେ ଏନା ଫାର୍ଚିପେ ଓଡ଼ୋଃ ଏନାକେ ପାବିତାର୍ ରିକାନାଙ୍ଗ୍ ସୁନୁମ୍ତେ ଆଭିଷେକ୍ ରିକାଏପେ। ଓଡ଼ୋଃ ବେଦି ପାବିତାର୍ ନାଗେନ୍ତେ ଏୟା ଦିପିଲି ଜାକେଦ୍ ହେୟାତିଙ୍ଗ୍ ଦାଣେଁ ରାକାବେପେ ଓଡ଼ୋଃ ବେଦି ପାବିତାର୍ଅଃଆ ଓଡ଼ୋଃ ବେଦି ଜୁଟିଦ୍ ସବେନାଃ ପାବିତାର୍ଅଃଆ।
ମିପିୟାଦ୍ ହୁଲାଙ୍ଗ୍ରାଃ ଦାନ୍
(ଗିନ୍ତି ୨୮:୧-୮)
“ଓଡ଼ୋଃ ଆମ୍ ବେଦିରେ ନେଆ ଭେଁଟ୍ ରାକାବ୍ ଲାଗାତିୟାଁ ଏନାଦ ସବେର୍ ହୁଲାଙ୍ଗ୍ ମିଦ୍ ସିର୍ମାରେ ବାରିୟା ମିଣ୍ଡି ହନ୍ ଦାଣେଁ ରାକାବ୍କିନ୍ମେ। ମିଆଦ୍ ମିଣ୍ଡି ହନ୍କେ ସେତାଃ ଇମ୍ତାଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଏଟାଃ ମିଣ୍ଡି ହନ୍କେ ସିଙ୍ଗି ହାସୁର୍ ଇମ୍ତାଙ୍ଗ୍ ରାକାବ୍କିନ୍ମେ। ଓଡ଼ୋଃ ସିଦା ମିଣ୍ଡି ହନ୍ଲଃ ପେରାଅକାନ୍ ମିଦ୍ ଲିଟର୍ ଫାର୍ଚି ସୁନୁମ୍ରାଃ ଉପୁନିୟା ହିସାରେ ମିଦ୍ ଏଫାରାଃ ଗେଲ୍ ହିସା ମାଏଦା ଓଡ଼ୋଃ ନୁଏଁ ଦାନ୍ ନାଗେନ୍ତେ ମିଦ୍ ଲିଟର୍ରାଃ ଉପୁନିୟା ହିସା ଦାଖ୍ରାସି ଏମେମେ। ଓଡ଼ୋଃ ଏଟାଃ ମିଣ୍ଡିହନ୍କେ ଆୟୁବ୍ ଇମ୍ତା ଦାଣେଁ ରାକାବିମେ, ଇନିଃଲଃ ସେତାଃରେୟାଃ ହିତାଜାଙ୍ଗ୍ରାଃ ଦାନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ନୁଏଁ ଦାନ୍ ଲେକାଗି ଇନିଃକେ ଉରୁବ୍ଦାଣେଁ ରାକାବିମେ। ଏନା ପ୍ରାଭୁଆଃ ନାଗେନ୍ତେ ବୁଗିନ୍ ସହାନ୍ ସୁକୁଆନ୍ ଦାନ୍ ହବାଅଃଆ। ନେଆଁ ଆପେୟାଃ ଥାଲାରେ ଜାନାଅ ଜାନାଅ ସବେନ୍ ହୁଲାଙ୍ଗ୍ ଉରୁବ୍ଦାଣେଁ ପ୍ରାଭୁଆଃ ଆୟାର୍ରେ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବାରାଃ ଦୁଆର୍ରେ ତାଇନ୍କା। ଏନ୍ତାଃରେ ଆଇଙ୍ଗ୍ ଆପେଲଃ ନେପେଲ୍କେଦ୍ତେ ଜାଗାର୍ରେୟାଇଙ୍ଗ୍। ଆଇଙ୍ଗ୍ ଇସ୍ରାଏଲ୍ କଲଃ ଏନ୍ତାଃରେ ନାପାମାଇଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଏନ୍ କୁମ୍ବା ଆଇଁୟାଃ ମାନାରାଙ୍ଗ୍ତେ ପାବିତାର୍ଅଃଆ। ଓଡ଼ୋଃ ଆଇଙ୍ଗ୍ ନେପେଲ୍ କୁମ୍ବା ଓଡ଼ୋଃ ବେଦିକେ ପାବିତାର୍ରେଆଇଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ହାରୁନ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଆୟାଃ ହନ୍କକେ ହଗି ପାବିତାର୍କଆଇଙ୍ଗ୍ ଓଡ଼ୋଃ ଇନ୍କୁ ଆଇଁୟାଃ ଯାଜାକ୍ କାମିକ କାମିକା। ଓଡ଼ୋଃ ଇସ୍ରାଏଲ୍କଆଃ ଥାଲାରେ ତାଇନାଃ ଓଡ଼ୋଃ ଇନ୍କୁଆଃ ପାର୍ମେଶ୍ୱାର୍ ହବାଅଃଆ। ଏନ୍ତେ ଇନ୍କୁ ସାରିୟା ଚି ଇନିଃ ଆଲେୟାଃ ପ୍ରାଭୁ ପାର୍ମେଶ୍ୱାର୍ ତାନିଃ, ଇନିଃ ଆଲେୟାଃ ଥାଲାରେ ତାଇନ୍ ନାଗେନ୍ତେ ଆଲେକେ ମିସାର୍ ଦିଶୁମ୍ ହେତେ ଅଡଙ୍ଗ୍ କେଦ୍ଲେୟା ଓଡ଼ୋଃ ଆଇଙ୍ଗ୍ ଇନ୍କୁଆଃ ପ୍ରାଭୁ ପାର୍ମେଶ୍ୱାର୍ ତାନିଙ୍ଗ୍।
Munda Bible. Copyright © The Word for the World International. Licensed under CC BY-SA 4.0. Source: Open.Bible. Typeset from the source files; no intended changes to scripture wording. BibleKenya is not endorsed by the rights holder.
Full source notice & licence · CC BY-SA 4.0 · SourceEdition imported 2026-11-09.