Skip to content
BibleKenya

Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam

Matyu 5

Iesus mɨghsɨamɨn akam akuri

Iesus gari avɨrir ekiam an gɨn izima, a mɨghsɨar mamɨn ghuanabogha apera. Ezɨ an suren gumaziba a bagha izi.1

Iesus gumazamizibar sure gami

(Luk 6:20-23)

Ezɨ Iesus kamaghɨn uan suren gumazibar sure gamua ghaze:2 3

“Ia Godɨn damazimɨn ia fo, ia an bizibagh asa,

ia God Bizibagh Ativamin Dughiamɨn aven mangam.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 4

Ia datɨrɨghɨn azia itir gumazamiziba,

ia bar akuegham.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 5

Ia gumazamizir uari abɨra aghumra itiba,

God nguazim bar ia danɨngam.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 6

Ia gumazamizir arazir aghuiba baghavɨra ikia egha mati gumazim mɨtiriam an azi, egha mati gumazim kuarim an pɨri,

God ian mɨtiriam a gɨvagham.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 7

Ia gumazamizir igharaz darazir apangkuviba,

God ian apangkuvam.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 8

Ia gumazamizir navir averiaba zueziba,

ia Godɨn ganam.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 9

Ia gumazamizir adariba ko mɨdoroziba ageviba,

me ‘Godɨn Boriba,’ ia darɨgham.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 10

Ia gumazamizir arazir aghuibagh amiba, ezɨ me arazir kam bagha osɨmtɨziba ko mɨzaziba ia ganɨdi,

God Bizibagh Ativamin Dughiam, a iana.

Kamaghɨn ian naviba deragh. 11

Me ian gari ia na ko iti, ezɨ bizir kam bangɨn me paza ia gamua osɨmtɨziba ko mɨzaziba ia ganɨdi,

egha mɨgɨrɨgɨar ifavarir avɨriba ia gasi,

kamaghɨn ian naviba deragh. 12

Ivezir bar ekiam ia mɨzua Godɨn Nguibamɨn iti.

Godɨn akam inigha izir gumazir ian faragha ghueziba, me uaghan kamaghɨra osɨmtɨziba ko mɨzaziba me ganɨngi.

Kamaghɨn ia naviba deragh bar akongegh.”

Ia amangsɨzim ko angazangarimɨn mɨn iti

(Mak 9:50; Luk 14:34-35)

13

Egha Iesus ua me mɨgɨa ghaze, “Ia nguazir kamɨn itir gumazamiziba bar me bagha, amangsɨzimɨn mɨn iti. Ia fo, amangsɨzim uan isɨngtɨzim ateghtɨ, ia manmaghɨn a damightɨ a ua sɨngigham? Amangsɨzir kamaghɨn otiviba ingangariba puvatɨ. Me a isɨ nguazimɨn anekunigh a dɨkabɨnam. 14Ia mati nguazir kamɨn angazangarim. Ia kamagh nɨghnɨgh! Nguibar ekiatam mɨghsɨamɨn ikɨ modoghan kogham. 15Egha gumazitam lamɨn tam gaborogha a isa mɨnetamɨn aven anetɨzir puvatɨ. An a isɨ dakozim dafaghtɨma, an angazangarim gumazamizir dɨpenimɨn itiba bar me gisiragham. 16Nɨn angazangarim kamaghɨra isiraghtɨma, gumazamiziba bar an ganam. Egh me ian arazir aghuir kabar ganɨva ian Afeziar uan Nguibamɨn itim, me an ziam fam.”

Moses Osirizir Arazibar akaba

17

Egha Iesus ua mɨgɨa ghaze, “Ia kamaghɨn nɨghnɨghan markɨ, egh suam, kɨ Moses Osirizir Araziba ko Godɨn akam inigha izir gumazibar akaba batoghasa ize. Puvatɨ. Kɨ izɨ dar amutɨ dar dagheba guizɨn otivam. 18Kɨ bar guizbangɨra ia mɨgei, Moses Osirizir Arazibar akar muziaritam gɨvaghan kogh, mangɨ nguazim ko overiam gɨvaghamin dughiam otogham. Dar osizirir otevir muziariba ko ababanir me osiriziba, da kamaghɨra ikɨ mangɨ bizir otivamiba bar otivigham. 19Kamaghɨn amizɨ, gumazir manam Moses Osirizir Arazitamɨn kuragh suam, a pura bizim, egh kamaghɨra igharaz darazir sure damuam, gumazir kamaghɨn amim, God Bizibagh Ativamin Dughiamɨn an ziam bar gɨn ikiam. Eghtɨma gumazir manam Moses Osirizir Arazibar gɨn mangɨva egh kamaghɨra ua igharaz darazir men sure damutɨ me an mɨn arazir kabar gɨn mangɨtɨ, gumazir kamaghɨn amizim, God Bizibagh Ativamin Dughiam, a ziar bar ekiam iniam. 20Kamaghɨn amizɨ, kɨ ia mɨgei, ia Godɨn ifongiamɨn gɨntɨghan koghɨva, ian arazir aghuiba Judan Arazibagh fozir gumaziba ko Farisibar arazir aghuibagh afiraghan koghtɨ, ia God Bizibagh Ativamin Dughiamɨn aven mangan kogham.”

Iesus akabar kɨrir arazim mɨgei

(Luk 12:57-59)

21

Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ia mɨgɨrɨgɨar ian ovaviba iniziba, ia da baregha gɨvagha dagh fo, ia tav mɨsueghtɨma an aremeghan markɨ. Ian tav gumazitam mɨsueghtɨma an aremegham, a kotiamɨn otivam. 22Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgei, gumazir manam uan aveghbuamɨn atari, a kotiamɨn mangam. Egh gumazitam mɨgɨrɨgɨar kurabar uan aveghbuam mɨkɨm suam, a Kotiar Ekiamɨn otivam. Egh gumazitam gumazir mamɨn atar suam, a gumazir onganim, a helɨn avir ekiamɨn mangam. 23

“Egh nɨ ofa damusɨ ofa gamir dakozimɨn mangɨ, egh nɨ nɨghnɨgham, nɨ uan aveghbuam ko mɨgɨrɨgɨar osɨmtɨzim iti, 24egh nɨ uan ofaba ofa gamir dakozimɨn dar atɨgh. Egh uamategh mangɨ aveghbuam ko mɨgɨrɨgɨabar kɨrigh. Gua dar kɨrigh, egh nɨ datɨrɨghɨn mangɨ uan ofa isɨ God danɨng. 25

“Eghtɨ nɨn apanim nɨ inigh kotiamɨn mangɨtɨ, nɨ a ko osɨmtɨzir kam akɨrsɨ tuavimɨn a mɨkɨm mangɨ. Puvatɨghtɨma, a nɨ inigh jasɨn damazimɨn mangam. Eghtɨ jas nɨ inigh polisɨn agharim datɨghtɨma, polis nɨ inigh kalabuziam datɨgham. Ezɨ kɨ guizbangɨra nɨ mɨgei, nɨ azenim giran kogham, ikɨ mangɨ nɨ ivezim bar anekɨrighamin dughiamɨn gɨn, azenim giram.”

Iesus poroghamiba uari bakeir arazibav gei

26

Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ia kamaghɨn oraki, me fomɨra ghaze, ia poroghamiba uari bakeir arazim, damuan markɨ. 27Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgei, nɨ gumazitam nɨ amizir mamɨn gara paza a gɨnɨghnɨsi, nɨ poroghamiba uari bakeir arazim uan navir averiamɨn aven, a ko a gamigha gɨfa. 28

“Eghtɨ nɨn damazir guvimɨn itim nɨ damutɨ, nɨ arazir kuram damightɨ, nɨ anesigh a makunigh. Kamaghɨn deragham, nɨ uan mɨkarzitam atugh, egh arazir kuratam damighan kogham. Puvatɨghtɨma, me nɨn mɨkarzim bar a isɨva helɨn anekunigham. 29Eghtɨ nɨn dafarir guvim nɨ damutɨ nɨ arazir kuratam damightɨ, nɨ anetugh a makunigh. Kamaghɨn dera, nɨn mɨkarzitam dutugh deragham, egh nɨ arazir kuratam damuan kogham. Puvatɨghtɨma, me nɨn mɨkarzim bar a isɨ helɨn anekunigham.”

Iesus ghaze, gumaziba uan amuiba ataghɨraghan kogham

(Matyu 19:9; Mak 10:11-12; Luk 16:18)

30

Egha Iesus ua mɨgɨa ghaze, “Me fomɨra kamaghɨn mɨgei, ‘Gumazir manam uan amuim ataghɨraghsɨ, an a bagh akɨnafarim osirigh egh anetegham.’ 31Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgei, Gumazir manam uan amuimɨn garima, a gumazir igharazitam ko akuizir puvatɨzɨ a puram anetaki, gumazir kam uan amuim gamima a poroghamiba uari bakeir arazim gami. Eghtɨ amizir kam gumazir igharazitamɨn ikiam, a poroghamiba uari bakeir arazim gami. Eghtɨ gumazitam amizir pam ataghizimɨn ikɨva, egh gumazir kam uaghan poroghamiba uari bakeir arazim gami.”

Iesus ghaze, ia bizibav kɨm egh guizbangɨra darɨgh Godɨn Nguibamɨn akakaghan markɨ

32

Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Mɨgɨrɨgɨar mam ian ovaviba a inizɨ ia a baraki, a kara, ‘Ia ifarɨva Godɨn Nguibamɨn akakagh mɨkɨman markɨ. Ia Ekiamɨn damazimɨn mɨgeir akamɨn mɨrara mangɨ, arazir kam deragh a damu.’ 33Ezɨ kɨ ia mɨgei, uan mɨgɨrɨgɨaba gavgavim dar anɨngsɨ, bizir katamɨn akakagh mɨkɨman markɨ. Bar markiam. Ia Godɨn Nguibamɨn akakagh egh mɨkɨm suam, ‘Bar guizbangɨra,’ ia kamaghɨn damuan markɨ. Bar markiam. Kar Godɨn Atrivir Dabirabim. 34Ia uan mɨgɨrɨgɨaba gavgavim dar anɨngsɨ, nguazir kam dɨponan markɨ. God nguazimɨn uan suemning arɨsi. Egh ia uan mɨgɨrɨgɨaba gavgavim dar anɨngsɨ, Jerusalem dɨponan markɨ. Jerusalem Atrivir Ekiamɨn nguibar ekiam. Egh ia uan mɨgɨrɨgɨaba gavgavim dar anɨngsɨ uan dapanibar akakaghan markɨ. Ia fo, ian tav uan dapanir arɨzitam damutɨ a pigham, o ghurghurighan kogham. 35Ia pura kamaghɨn mɨkɨm, ‘Guizbangɨra,’ o ‘Puvatɨ.’ A kamaghɨn dera. Ezɨ mɨgɨrɨgɨar igharazir isafuraziba, da Satanɨn otivaghirir mɨgɨrɨgɨaba.”

Iesus ghaze, ia arazir kuraba // ikarvaghan markɨ

(Luk 6:29-30)

36

Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ia oraki, me fomɨra ghaze, ‘Tav igharaz tavɨn damazim a gasɨghasightɨ, me uaghan an damazim gasɨghasigham. Eghtɨ tav tavɨn ataritam asightɨ, me uaghan an ataritam asigham.’ 37Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgei, gumazim arazir kuratam ia damightɨma, ia a ikarvaghan markɨ. Egh gumazitam ian koviatam apezeghtɨ, ia koviar vuem sara a danɨngigh. 38Eghtɨ tav ian korotiar azenan azuim bagh ia isɨ kotiam datɨghtɨ, ia uaghan uan aven azuir korotiam saram a danɨngigh. Eghtɨ tav uan biziba iniasa nɨ bagha gavgava ghaze, nɨ an biziba ater an aku tuavir asɨzitamɨn mangam, eghtɨ nɨ an aku tuavir asɨzir ruarir pumuningɨn mangɨ. 39Eghtɨ tav biziba bagh ian azangsɨghtɨ, ia a danɨngigh. Eghtɨ gumazitam pura ia da biziba iniasa ian azai, ia akɨrim ragh a gasan markɨ.”

Iesus ghaze, ia uan apanibagh ifongegh

(Luk 6:27-28; 6:32-36)

40

Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ia kamaghɨn oraki, me fomɨra kamaghɨn mɨgei, ‘Ia uan namakabagh ifongegh, egh pazɨ uan apanibar amu.’41 42Ezɨ kɨ kamagh ia mɨgei, ia uan apanibagh ifongegh, egh me bagh Godɨn azangtɨ, God gumazir osɨmtɨziba ko mɨzaziba ia ganɨdibar apangkuvam. 43Arazir kam kamaghɨn ian akagham, ia guizbangɨra uan Afeziar uan Nguibamɨn itimɨn boribara. Guizbangɨra, an aruem gamima, a gumazir kuraba ko aghuiba bar me gisɨsi. Egha an amozim gamima, a gumazir aghuiba ko gumazir arazir kurabagh amiba sara me gizi. Eghtɨ ia gumazir ia gifongezibara ifueghɨva ia ivezir aghuir manatam iniam? Puvatɨ. Gumazir dagɨaba isiba uaghan arazir kabagh ami. Egh ia dughiam isɨ uan adarazir anɨng, egh ian arazir manam igharaz darazir arazim gafiragham? Gumazir God gɨfozir puvatɨziba ti uaghan ia amir arazibagh ami! 44Kamaghɨn amizɨ, ia uan Afeziar uan Nguibamɨn itim, an arazir aghuibagh ami moghɨn, ia uaghan arazir aghuibar amu.”

Source notes (44)
  1. Footnote Judabar arazim, men tisaba apiava akam akuri. (Nɨ Matyu 13:2 ko 24:3 ko Luk 4:20ɨn gan.)
  2. Footnote Matyu 4:23-25 ko 9:35 ghaze, Iesus ingangarir pumuning gami. A faragha gumazamizibar sure gamigha gɨn men arɨmariaba batosi. Kamaghɨn e Matyu sapta 5ɨn ikegha ghua sapta 7ɨn tu Iesus, God Bizibagh Ativamin akabar men sure gami. Egha gɨn Matyu sapta 8 ko 9 e gari, Iesus men arɨmariaba batosi. Matyun Osirizir Akar Aghuimɨn aven Iesus mɨgɨrɨgɨar bar ruarir 5pla akuni, sapta 5--7ɨn itir mɨgɨrɨgɨar ruarim a 5plan kabar faragha otifi, ezɨ 4pla ikiavɨra iti. Akar sapta 5--7ɨn itiba a mɨghsɨar mamɨn ikia da akuni.
  3. Cross-reference Onger Akaba 51:17; Aisaia 57:15; Luk 6:20
  4. Cross-reference Aisaia 61:2; Luk 6:21; Akar Mogomem 7:17
  5. Cross-reference Onger Akaba 37:11; Aisaia 29:19
  6. Cross-reference Aisaia 55:1-2; 65:13
  7. Cross-reference Jems 2:13
  8. Cross-reference Onger Akaba 15:2; 24:3-4; 51:10; 73:1; 1 Korin 13:12; Hibru 12:14; 1 Jon 3:2-3
  9. Cross-reference Matyu 5:45; Luk 6:35; Rom 14:19
  10. Cross-reference 2 Korin 4:17; 2 Timoti 2:12; Hibru 12:4; 1 Pita 3:14
  11. Cross-reference Luk 6:22; Jems 1:2; 1 Pita 4:14
  12. Cross-reference 2 Eghaghaniba 36:16; Luk 6:23; Aposel 5:41; 7:52; 1 Tesalonika 2:15; Hibru 11:32-38; Jems 5:10; 1 Pita 4:13
  13. Cross-reference Mak 9:50; Luk 14:34-35
  14. Cross-reference Aghuzir Akaba 4:18; Jon 8:12; 9:5; Filipai 2:15
  15. Cross-reference Mak 4:21; Luk 8:16; 11:33
  16. Cross-reference Jon 15:8; 1 Korin 14:25; Efesus 5:8-9; 1 Pita 2:12
  17. Cross-reference Rom 3:31; 10:4; Galesia 3:24
  18. Cross-reference Luk 16:17; 21:33
  19. Cross-reference Jems 2:10
  20. Cross-reference Rom 9:31; 10:3
  21. Cross-reference Ua Me Ini 20:13; 21:12; Ofa Gami 24:17; Godɨn Araziba 5:17
  22. Cross-reference Jems 1:19; 1 Jon 3:15
  23. Cross-reference Matyu 8:4; 23:19; Mak 11:25
  24. Cross-reference Matyu 18:15-20; 1 Timoti 2:8; 1 Pita 3:8
  25. Cross-reference Matyu 6:14-15; 18:34-35
  26. Cross-reference Ua Me Ini 20:14; Godɨn Araziba 5:18
  27. Cross-reference 2 Samuel 11:2; Aghuzir Akaba 6:25; 2 Pita 2:14
  28. Cross-reference Matyu 18:9; Mak 9:47; 1 Korin 9:27; Kolosi 3:5
  29. Cross-reference Matyu 18:8; Mak 9:43
  30. Cross-reference Godɨn Araziba 24:1-4; Jeremaia 3:1; Matyu 19:7; Mak 10:4
  31. Cross-reference Matyu 19:9; Mak 10:11-12; Luk 16:18; Rom 7:3; 1 Korin 7:10-11
  32. Cross-reference Ua Me Ini 20:7; Ofa Gami 19:12; Dɨboboniba 30:2; Godɨn Araziba 23:21
  33. Cross-reference Aisaia 66:1; Matyu 23:22; Aposel 7:49; Jems 5:12
  34. Cross-reference Onger Akaba 48:2; Aisaia 66:1
  35. Cross-reference Kolosi 4:6; Jems 5:12
  36. Cross-reference Ua Me Ini 21:24; Ofa Gami 24:20; Godɨn Araziba 19:21
  37. Cross-reference Ofa Gami 19:18; Aisaia 50:6; Luk 6:29; Jon 18:22-23; Rom 12:17-19; 1 Korin 6:7; 1 Pita 3:9
  38. Cross-reference 1 Korin 6:7
  39. Cross-reference Godɨn Araziba 15:8-10; Luk 6:30; 6:35
  40. Cross-reference Godɨn Araziba 23:6; Onger Akaba 41:10
  41. Footnote Mɨgɨrɨgɨar uan namakabara ifongeghamim, a Ofa Gami 19:18ɨn iti. Ezɨ akar uan apanibagh ifongeghan koghamim itir danganim e a gɨfozir puvatɨ. Nɨ Godɨn Araziba 7:2, ko 20:16, ko Onger Akaba 139:21-22ɨn gan.
  42. Cross-reference Ua Me Ini 23:4-5; Luk 23:34; Aposel 7:60; Rom 12:14; 12:20; 1 Korin 4:12-13; 1 Pita 2:23
  43. Cross-reference Jop 25:3; Efesus 5:1
  44. Cross-reference Ofa Gami 11:44; 19:2; Godɨn Araziba 18:13; Luk 6:36; Kolosi 1:28; 1 Pita 1:15-16

Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam. Copyright © 2020 Pioneer Bible Translators. Licensed under CC BY-SA 4.0. Source: eBible.org. Typeset from the source files; no intended changes to scripture wording. BibleKenya is not endorsed by the rights holder.

Full source notice & licence · CC BY-SA 4.0 · SourceEdition imported 2026-10-25.

BibleKenya

Reader settings

Theme
Font
Alignment
Reading width

Saved in this browser and used offline too. Press ? for keyboard shortcuts.