Isaya

Isaya

Chilongole

Isaya nayali mloli yawele nayali yochikala Yelusalemu. Itagwa lya heye nalyali na mana ya, “Mkulu Nguluwi Kangulohola.” Wasomile wenji wangukunda kota heye yuye ndo nakandika chitabu achi, kuno wasomile wanji wangukunda kota kulawa Isaya loyabagame, uloli wunji wa Isaya nawandichigwa na konjezwa kuli chitabu achi. Mijito ja Isaya najaluka kuli mwaka wuwula uwele mndewa Usiya nakabagama (Isaya 6:1), uwele nawali ndo mwaka miya saba na makumi gane (740) Yesu yang'hali kupondigwa. Wone mloli Isaya nakandika chitabu achi cheng'ha, yoweza kuwa nakasinda kwandika kuli mhela uwele mijito ja heye ja uloli najisinda, kuli mwaka wa miya sita na makumi nane (680) Yesu yang'hali kupondigwa. Chitabu cha Isaya changuzeleka lukami hali vitabu vya uloli vya Ilagano lya Katali. Wanhu wanji wangumchema Isaya kota ndo “mwana wa chiundewa wa waloli.”

Mloli ndo munhu yoneche yalingulonga honhu ha Nguluwi na yalingigala usenga kulawa kwa Nguluwi. Kwa kukolela Isaya, Nguluwi nakalavya uloli kuwala wajenzi kuuvaba na kuuhola muji wa Yelusalemu (Isaya 39:6) na kuhiluka kwa Waisilaeli kulawa kuli isi ya chijenzi (Isaya 40:2-3). Isaya nakalonga kota kugazigwa ako nakwambuzwa na gehile ga wanhu. Isaya kahi nakalavya uloli kuwala kuya kwa mndewa mkulu kulawa kuli ivyazi lya Daudi (Isaya 9:7). Wanhu wawele nawandika vitabu vya Ilagano Linyale nawatumiya ulonzi wa Isaya mala nyinji na kulajila kota ayo mndewa mkulu yawele Isaya nakalavya uloli kuwala heye, ndo Yesu. Kuli Isaya 40:3 yangutulonjela kuwala kuya kwa Yohana Mbatiza yawele nakawika goya nzila kwa chiwalo cha Yesu, kwa kudamla kuwala kuya kwa Yesu.

Gali mgati

1. Sula ya 1 mbaka sula ya 39 nazandichigwa mhela uwele Wayahudi wang'hali kuluta kuli isi ya chijenzi, kula Babuloni. Honhu aha ha Isaya hangulonga kuwala utaguso wa Nguluwi.

2. Sula ya 40 mbaka sula ya 66 zangulonga kuwala Isilaeli kuwa isi kahi na kuwikula kuwala kuhembulizwa kwa wanhu wa isi ya Isilaeli.