Waebulaniya

Baluwa kwa

Waebulaniya

Chilongole

Chitabu cha Waebulaniya ndo baluwa ilinguwakangaza nhumbula kwa vila yangulajila vila Yesu vyoyatawize uloli wa Ilagano lya Katali. Baluwa ayi nayandichigwa kota usenga wa mdamla. Mgati mwa baluwa ya Waebulaniya kuna mzidi wa vinhu vya kukumbuka vifichile makumi sita (60) kulawa kuli Ilagano lya Katali vilingulajila ne ufiso vila Yesu vyoyatawize uloli na mijito ja Mtambika Mkulu. Kwa chiwalo achi, chitabu achi chiwa cha kuwakangaza nhumbula Wayahudi walingumkunda Kilistu. Baluwa kwa Waebulaniya yangulajila ndaze Yesu vyoyatawize malajizo Nguluwi yampele Musa leka kuwadita watambika waleche kulavya nhambiko kahi. Yesu ndo nhambiko kwa gehile geng'ha, mhela weng'ha woyabagame. Wanhu walingumkunda Kilistu kuli mhela awu wa sambi, wochifika wochikangaza nhumbula kuli baluwa kwa Waebulaniya kwa kulutilila kumuwinza Yesu Kilistu kwa vila ndo yumwe yatuditile hetwe tweng'ha tumkunde Nguluwi na kahi kulutilila kumkunda heye (Waebulaniya 12:2).

Kuduhu ne yumwe yamzelele yalihi yandiche baluwa kwa Waebulaniya, ila wasomile wangijesa hanji nayandichigwa na Mtumigwa Paoli na Lukasi ama Banaba. Mhela woyandichigwe hauzeleche, ila yangujesigwa kota nayandichigwa kuli mwaka wa makumi saba (70) haunafika hala Yesu loyavumbuche. Muji wa Yelusalemu nauwifigwa kuli mwaka wa makumi saba (70) loyavumbuche Yesu Kilistu, ila yandiche baluwa ayi kangulonga mbuli ya muji wa Yelusalemu nawali ung'hali haunawifigwa. Baluwa ya Waebulaniya nayandichigwa kuli muji wa Loma (Waebulaniya 13:24) nailechigwa leka isomigwe kuli vilundo vinji vya wanhu walingumkunda Kilistu.

Gali mgati

1. Yandiche kangulajila kota Yesu ndo yawele mkulu kwa waloli na wahilisi wa Nguluwi (Waebulaniya 1:1-4:13).

2. Kahi kangulutilila kulajila kota Yesu ndo mkulu kwa watambika walingukola mijito kuli ng'handa ya Nguluwi ako Yelusalemu (Waebulaniya 4:14-7:28).

3. Kahi mijito ya Yesu ndo ng'hulu kusinda Ilagano lya Katali Nguluwi lyoyawichile kwa wanhu wa heye kukolela Malajizo yampele Musa (Waebulaniya 8:1-10:31).

4. Loyalonjile kota Yesu ndo Mkulu kwa chila nzila, yandiche kangulavya malajizo menji galinguganigwa kukolelwa mijito kwa madito (Waebulaniya 10:32-13:17).

5. Mwiso yandiche kangugomanyiza baluwa kwa kuwakangaza nhumbula na kuwalamsa (Waebulaniya 13:18-25).