Wagalatiya

Baluwa ya Paoli kwa wanhu wa

Galatiya

Chilongole

Chitabu cha Wagalatiya nachandichigwa na mtumigwa Paoli. Nayali baluwa iwele Paoli nakandika kwa chiwalo cha chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Galatiya, kuli mhela wa hagati ha miyaka makumi gane na nane (48) na makumi gahano na saba (57) kulawila Yesu loyapondigwe. Wagalatiya nawali wochikala kuli mkowa wa Galatiya uwele nawali ulongozwa na Waloma. Wasomile hawavizelele kota Paoli yalikohi mhela loyandiche baluwa ayi, ila wenji wangijesa kota baluwa ayi nayandichigwa kuli muji wa Efeso ama Kolinto.

Paoli nakandika baluwa ayi kwa chiwalo cha wanhu weng'ha wawele nawali ndo honhu ha vilundo vya wanhu walingumkunda Kilistu ako Galatiya. Nakandika yokangaza kugaleka malanguso ga udesi gawele nguwagana wanhu walingumkunda Kilistu kuwinza malajizo ga Wayahudi gawele kuli ilagano lya katali, kota kwinjila ikumbi. Nakwali na chilundo cha wanhu hali wanhu walingumkunda Kilistu wawele nawechema Wayudazili wawele nawawakola lupichi walingungumkunda Kilistu wawele hawawele Wayahudi kota wenjizwe ikumbi. Ahyo wanhu awo nawauza kuwala ludali lwa Paoli. Paoli nakalewela utumigwa wa heye kwa kuwasimila mbuli za utumigwa wa heye (Wagalatiya 1:11-12:14). Na kuilewela Mbuli Inojile kwa kulonga kota ulohozi wanguya kwa kumkunda Yesu Kilistu (Wagalatiya 2:6). Gangulawa kuli kunoga kuwele Nguluwi kangukulajila kwa wanhu, ulohozi haulingulawa kuli madito ga wanhu.

Gali mgati

1. Paoli kangwaluka baluwa ya heye kwa kuwalamsa wanhu walingumkunda Kilistu wa ako Galatiya (Wagalatiya 1:1-5).

2. Hamba Paoli nakasima mbuli zimwenga zilingumuwala heye leka kuilewelela hachi ya heye ya kulangusa na kulajila kota nakajeza kikala kwa kuwinza malajizo ila nakalemwela (Wagalatiya 1:6-2:21).

3. Hamba kangusimila ng'hatu kuwala honhu ha malajizo na isungu kuli ulohozi (Wagalatiya 3-4).

4. Hamba kangulonga vyoilinguganigwa kudita kulajila vila vyowalinguganigwa kikala goya kwa kumuwinza Kilistu (Wagalatiya 5:1-6:10).

5. Paoli kangusinda kwandika baluwa ya heye kwa kuwalamsa na kuwalanda wakumbuchile kota kugaluswa na Nguluwi na kuditigwa kuwa munhu wa Nguluwi ndo chinhu chitanganiche ng'hatu kusinda malajizo ga kunze galingiwhana na kwinjizwa ikumbi (Wagalatiya 6:11-18).