'Ibrani

Ma Surata

toma Ngowa'a 'Ibrani

Demo ma mulaingi

Ngene wa waro ua 'a guna ga'a lefo surata nena-ne, sababu unanga 'a silefo ua 'ai lomanga toma surata gena-ge. Ngene pa'i wa waro unanga gena-ge ngowa'a ngaku Yesus ga'a bi-biri'i matengo. Unanga gena-ge 'a waro mode-mode'e boku jaji ma siḏa ma dara, mada'a unanga Ma Jou Yesus 'ai me-mete'e ua (2:3).

'Au wali moju surata nena-ne si'aro'o “Surata toma ngowa'a 'Ibrani.” Enanga ma ngale ma tero ngowa'a Israel Yahudi bolo ngowa'a Israel. Ngene wa waro ua ra guna surata nena-ne siḏingoto, re ḏi'i ngene wa waro ua ananga manga ngi'i. Na'o ngene wa baca surata nena-ne, ma dara 'i sijarita mangale ngowa-ngowa'a ngaku Yesus ga'a sanga sikisa sababu manga ngo-ngaku. 'Age mamuni'a sanga ngowa'a ya'u fitana, mamuni'a 'aḏi osama bui, mamuni'a manga 'ori i'a rana ngowa'a ya'u ra-rabasa (10:32-34, 13:3). Ananga manga 'ahu sangisara, dadi ananga mamuni'a manga ngo-ngaku ri muraha (12:12). 'Age mamuni'a 'aḏi mete'e riwara lo-lomu ngowa'a ngaku Yesus (10:25) re 'age ḏi'i mamuni'a 'aḏi nyafusu 'aḏi maḏibo tamanga ngo-ngaku ma siḏa singadolo ananga sa'i raḏi ngaku riwara ra Yesus.

Unanga ga'a lefo surata nena-ne 'ai maksudu fara ro'ange: (1) Unanga mau ya'u doto'o ananga, (2) unanga mau ya'u babata ananga re (3) unanga mau 'o aje mangale re 'o ḇangata ananga. Unanga 'o doto'o ananga mangale Yesus Ma Jou'ongu Madutu 'Ai Ngowa'a Nau'u ga'a 'O gasa Ma Jou'ongu Madutu 'Ai 'Idini toma manusia. Unanga gena-ge lebe la-lamo'o reo mala'ekata re lebe la-lamo'o rea Nabi Musa (1:1-4:13). Yesus 'o dadi 'Imam 'Agung, lebe la-lamo'o reo 'imam 'agama Yahudi (4:14-7:28). Yesus ngene nanga 'Imam 'Agung 'ai munara lebe rousu reo 'agama Yahudi manga 'imam. Unanga 'o munara toma wala puji lebe rousu re Unanga 'o singadolo Ma Jou'ongu Madutu 'Ai jaji lebe rousu. (8:1-10:18)

Unanga ga'a lefo surata nena-ne di'a 'o pula'a babata ananga di'a 'a sibabata manga 'akala re sinyingara, la kalaha manga 'ahu sangisara, ananga 'aḏi matahana re 'aḏi mete'e tau-taunu Yesus, sababu Unanga gena-ge 'o welanga ngo'omo di'a ngene wo ma'u sanga ra Unanga (4:16, 6:20, 10:19-23). Unanga 'o pula'a samangata ra ananga, la ananga 'aḏi sanga “mangomasa mamete'e ra Ma Jou'ongu Madutu” (3:10-4:11). 'Oru ma ngale ne: “Ma ngomasa mamete'e ra Ma Jou'ongu Madutu?” 'Age mamuni'a 'aḏi fikiri so'o ne: Na'o ngene wo sengene wo tagi toma soroga, re ngene wo matogumu munara toma dungia nena-ne. 'Age mamuni'a ḏi'i 'aḏi fikiri so'o ne: Ngene wo sidoa'a nanga 'ahu ra Ma Jou'ongu Madutu re wo masinganono ra Unanga ga'a pa'i Unanga ḇato 'o pula'a salamata ra ngene, awa wo masinganono ra ngene nanga de'oso re ḏegoro masiretene.

Unanga ga'a lefo surata nena-ne 'o pula'a ḇangata ananga, la awa ananga 'aḏi madorusu tamanga ngo-ngaku ra Ma Jou Yesus. Soi romotoa, unanga 'o ajele mangale ḇangata ananga tai surata nena-ne reo demo lai te'e (2:1-4, 3:7-19, 5:11-6:12, 10:26-39, 12:18-29). Unanga 'o si'elingi ananga re 'a sitarangi mangale Ma Jou'ongu Madutu 'o sihukumu ngowa'a ga'a ya upa'a manga ngo-ngaku ra Yesus.

Ma dara:

Ma bageanga ma mulaingi: Yesus 'ai 'ahu lebe la-lamo'o reo ananga manga bi-biri'i toma Boku Jaji ma siḏa. (1:1, 10:18)

a. Demo ma mulaingi. (1:1-4)

b. Yesus lebe la-lamo'o reo mala'ekata. (1:5-2:18)

c. Yesus lebe la-lamo'o reo nabi Musa. (3:1-4:13)

d. Yesus 'Imam 'Agung lebe la-lamo'o reo 'imam-'imam 'agama Yahudi. (4:14-7:28)

e. Yesus ngene nanga 'Imam 'Agung 'ai munara lebe rousu reo 'imam-'imam 'agama Yahudi. (8:1-10:18)

Ma bageanga romoḏiḏi: awa ngene madorusu tananga ngo-ngaku. (10:19-12:29)

Do-doto'o ma ḏo-ḏogumu. (balangu 13)