Galatiya

Baluva ya Pawulo kwa Vagalatiya

Baluva ya Pawulo kwa VAGALATIYA

Wulongolo

Baluva kwa Vagalatiya yo yandikwe na Mutumi Pawulo Musula ya 1:1 Baluva yino Pawulo avandichilye vanu vanya litumbilo lya Chilisito wo vavaga uko ku muji gwa Galatiya, hagati ha mwaka gwa 48 na 57 hoavaga mwanga aleliche Yesu Chilisito. Yin'woneka kuta Vagalatiya vikalaga ha muji mukomi gwa Galatiya, gogwavaga mu wutavala wa muvina va inyi ya Lumi. Vanu wovasomile ndongwa tsa Mandiko ga Mulungu vavaga sivan'tsela nachene kuta Pawulo avaga hono hachi hoandikaga baluva yino, Yifuluche baluva yino yandichilwe ku muji gwa Efweso awu ku Kolindo.

Pawulo hoandikaga baluva yino aganaga yibite kwa Vayawudi na wosi Vayawudi veka vanya litumbilo lya Chilisito wo vikalaga ku Galatiya. Chinu chikomi cho chamwambutse andiche baluva yino aganaga avatanje vanu iwo valeche kufwata madahitso ga wudesi, go gavadahitsaga vanya litumbilo kuta vafwate malajitso ga Chiyawudi go gali mu Lilagano lya Katali, na chinu chikomi chavaga ndongwa tsa kwinjila likumbi. Kwavaga na chikundi cha vanu mugati mwa vanu vanya litumbilo lya Chilisito wo vichemaga Vayuda wo wavagwagwaditsaga vanya litumbilo lya Chilisito wosi Vayawudi vinjile likumbi. Kaha vanu iwo vaputsanitsaga mamulaka cha chitumi ga mutumi Pawulo ga humile kwiya. Pawulo angiyamila kwajili ya wutumi wake kwa kweletsela ndongwa tsake mwene nunga mu sula ya 1:11-2:14, na ipamanilaga Ndongwa Nofu tsa Mulungu tso avaga mwanga avikwe, avalonjelaga kuta wukuluso wuhumilaga kwa kumutumba hela Yesu Chilisito mu sula ya 2:16. Wukulusi wo wuwuya wa Mulungu wo anguwulajila kwa vanu na kuta wukulusi siwutsaga kwa ng'olwa tsa vanu.

Ndongwa tsotsili muchitabu chino.

Pawulo ankwantsa baluva yake kwa kuvasamusa vanya litumbilo lya Chilisito wo vali Kugalatiya musula ya 1:1-5.

Kahi Pawulo ankweletsela ndongwa tsake mwene tsa katali ili ipamanile kula kudichilwe kwake kwa katsi ya kudahitsa na kuta ajetsitse kikala kwa kufwata malajitso ga Musa, lechelelo akalemulwe musula ya 1:6-2:21.

Kahi ankweletsela ndalahela kuhusu malajitso ga Musa na wuwuya wa Mulungu fina katsi yachi mu wukulusi musula ya 3-4.

Pawulo ankwendelela kuvalonjela vanu vanya litumbilo lya Chilisito hila fyo van'ganika kiyangalila kikala kwa kudita ndongwa nofu mu litumbilo lya Chilisito mu sula 5-6:10.

Pawulo ansinda baluva yake kwa kuvasamusa na kuvasuka viwukaje kuta kupitulwa na Mulungu na kuditwa kuva munu mupya ifyo fyo finu fyofin'ganika ndalahela kulutila malajitso ga Musa na hila fyo van'woneka kwa kivala, kota fyoguli muhwano gwa kwinjila likumbi musula ya 6:11-18.