Walawi

Kitabu kikwitangwa Walawi

Wal

ULONGOELO

Kitabu cha Walawi ni mduganyo we miko wenk'higwe want'hu wa Izilaeli ni Mnungu kombomkela Musa. Miko ino imwe mbuli za kulava nt'hambiko na malavo. Naho miko ino yalagisa kihendo cho kuvika mwe Nyumba ya Mnungu. Ulosi Walawi enga ivo diwandikwe kwe milosi ye chotoko nuko kugamba Walawi. Want'hu wandile nidyo dikabila disagulwe ni Mnungu dina ndima za kugendeza ndima mwe Nyumba ya Mnungu na kuikaulisa. Kuligana na ivo wahokele, wamanyi we mbuli izo za Biblia wahuwila kugamba kitabu cha Walawi, hamwenga na vitabu vituhu vya kale Unk'hongo na Kulawa na Uwazilo na nk'humbukila ya kale, vawandikagwa na mlotezi Musa. Ikindedi iki chalavanywa na kitabu chenye, kwaviya kitabu cha Walawi chakonga na kugamba, “Zumbe Mnungu amwitangaga Musa na kulonga nae mwe Nyumba ya Mnungu.” Walawi 1:1. Watuhu wahuwila kugambayadahika kitabu iki chawandikagwa mwe mduganyo wi hengi wa kale mwe kaline ya 5-6 Umwo hanati kwelekwa Kilisito, umwo wana wa Izilaeli wandaga mwo utumwa uko Babeli. Nk'hongo mwe kitabu cha Walawi, chasoma kuligana na malavo ye hengi na nt'hambiko za Mnungu izo asigiile zilavigwe na walavant'hambiko. Mwe zint'hambiko izi zalavigagwa enga nt'hambiko kwajili ya wavu wa want'hu. Nt'hambiko nt'huhu zalavigagwa du enga lukunde kwa Mnungu ywawe. Mwe zimbuli izo zose, neinda vaungigwa vidala kulava malavo yande ya kuungiswa, isekunda na lema dyodyose. Ni kindedi kugamba miko ino ilavanya ukukile na uhuwilwa wa Mnungu. Mwo uheelo we kitabu iki, yalavanywa want'hu wa Izilaeli hamwenga na walavant'hambiko ivo wazoele kusigala mwo ukukile hegu kukekukiza hadya dilema dikulaila. Mwe kitabu iki ni kugamba Mnungu ni Mkuki na kutimila imiko mwe kitabu iki, want'hu wa Izilaeli nawakadaha kwikala mwo undiilo wa Mnungu. Yemndani: Msafa wa 1-7 yalava sigilizi mwe mbuli ya kulava nt'hambiko na malavo. Msafa wa 8-10 yalavanya Haluni na wanawe ivo wasagulwe na kutendigwa walava nt'hambiko. Msafa wa 11-16 yalavanya miko mwe zimbuli za nk'hande zili zedi na visavu, naho na manyonge. Msafa wa 17-27 yalavanya mbuli nt'hu za mwe ludyo na mwe kinyemi na mazuwa yo kuhumula.