Yohana

MBULI YEDI IWANDIKWE NI

YOHANA

Ulongoelo

Mbuli Yedi iwandikwe ni Yohana ni kitabu kimwenga mwe vitabu vine ve Ndagano Im'pya vikulonga wikazi wa Yesu Kilisito. Vitabu ivo ivine nivo vikwitangwa Injili, nuko kugamba Mbuli Yedi, vawandikagwa ni Matayo na Maliko na Luka na Yohana, aho Yesu eze ande kabanika. Mbuli Yedi iwandikwe ni Yohana vadahika neiwandikwa ni Yohana uyo andaga mwigala Ulosi, hamwenga na kugamba kitabu iki hakikulonga ivo, mna Mbuli Yedi ino iwandikwa mwo mwaka wa milongo kenda kulawa aho Yesu eze elekwe. Miwandikile ya ikitabu iki, yaliganisa ne miwandikile ye baluwa ya nk'hongo na ya kaidi ne baluwa ya katatu awandike Yohana. Wawandishi wakale wamwenga wamwiika Yohana kugamba umwo Mbuli Yedi ino yandaga ikawandikwa, yehe Yohana andaga akekala mwo mzi wa Efeso, ivo yadahika kugamba kitabu iki chawandikwa mo mzi wa Efeso.

Yohana atambalisa kugamba aunga kitabu iki kiwambize want'hu wahuwile kugamba Yesu niye Kilisito, naho niye Mwana Mnungu 20:31. Kwa kuhuwila ivi, chanda na ugima kwa zina dyakwe. Kitabu iki wawandikilwa want'hu wose, Wayahudi na want'hu hi Wayahudi. Mbuli Yedi iwandikwe ni Yohana indilisa vituhu na ziya Mbuli Zedi zint'huhu. Yehe akaulisaga mwe vihungi adamanyaga Yesu na hawandikise mwe mbuli ye miliganyizo. Naho hawandike mbuli nk'hulu zilaile enga viya kubatizwa kwa Yesu na magezo yakwe uko kwe nyika.

Yemndani

Mwo mnango wa 1:1-18, Yohana aikonga Mbuli Yedi.

Mwo mnango wa 1:19-12:50, kawandika vihungi mfungate ivo Yesu adamanyaga.

Mwo mnango wa 13:1-20:31, atambalisa mbuli nyingi zilaile mwo wikazi wa Yesu zimwigale mpaka kwe file yakwe na kuuyuka kwake.

Mwo mnango wa 21, Yohana abindiliza Mbuli Yedi akatambalisa yalailaga zuwa dimwenga hadya Yesu awalailaga want'hu aho eze auyuke, niyo naho alonga kitalo chakwe mwo kuandika kitabu iki.