Wagalatia

BALUWA YA PAULO KWA

WAGALATIA

ULONGOELO

Baluwa ya Wagalatia yawandikagwa ni Mwigala ulosi Paulo 1:1. Ino ni baluwa kulawa kwa Paulo kwita kwa mafyo ya want'hu wamhuwile Kilisito, naho baluwa ino yawandikagwa mwo lupisi lwa mgati mwe miyaka ya milongo mine na mnane mpaka milongo mishano na mfungate kulawa aho Yesu eze elekwe. Yadahika kugamba Wagalatia nawanda wekekala mwo mkowa wa Galatia uwo wandaga ukalongozwa na Waloma. Wamanyi hawamanyize ikindedi kugamba Paulo andaga hii umwo akawandika baluwa ino, mna yadahika andaga ko mzi wa Efeso hegu Kolinso.

Paulo awawandikilaga want'hu wose wamhuwile Kilisito ikanda Wayahudi hegu hi Wayahudi awo wekalaga uko Galatia. Awandikaga vileke alemeze mahinizo ya udant'hi yakugamba mnt'hu amhuwile Kilisito aungigwa atimile miko ya Kiyahudi kulawa mwe Ndagano ya Kale, enga mbuli ya kuvinilwa. Kwandaga na want'hu wamwenga mwa wadya wamhuwile Kilisito wandaga waketangwa Wayudaiza, awo wandaga wakatigiza want'hu wose hi Wayahudi wamhuwile Kilisito wavinilwe. Naho nawanda wakahiga mwe udahi we mbuli ya ugala ulosi wa Paulo. Kwa kukegombela mwenye Paulo autambalisa ugala ulosi wakwe kwa kusimuila mbuli zakwe 1:11-2:14 naho kaigombela Mbuli Yedi kwa kutambalisa kugamba uyokozi chaupata kwa sila ya kumhuwila Yesu Kilisito du 2:16. Uyokozi walawa mwo uwedi wa Mnungu akuulagisa na hiyo kulawa kwe imitendele ya want'hu.

Yemndani

Mwo mnango wa 1:1-5 Paulo akonga baluwa yakwe kwa kuyalamsa mafyo ya want'hu wakumhuwila Kilisito wakwikala uko Galatia.

Mwo mnango wa 1:6-2:21 Paulo atambalisa mbuli zakwe mwenye vileke agombele uhinizi wakwe na kulagisa kugamba kageza kwikala kwa kutimila miko mna hadahaga.

Mwo mnango wa 3-4 Paulo atambalisa vitendese ndima ya miko na uwedi wa Mnungu mwe uyokozi.

Mwo mnango wa 5-6:10, Paulo alava malagizo yakuungwa mwo wikazi wedi wa want'hu wamhuwile Kilisito.

Mwo mnango wa 6:11-18, Paulo abindiliza baluwa yakwe kwa kulamsa na kuwaunga wakumbukile kugamba kuhitulwa na Mnungu vileke unde mnt'hu mh'ya ni mbuli iwagiliswe kujink'ha miko ikudamanywa mwo mwili, enga viya kuvinilwa.