Ukulawa

UKULAWA

Ulongoelo

UKULAWA Kitabu kikwitangwa Ukulawa ni kugendeela kwo usimi wo ludongo lwe mp'huga ya Abulahamu, usimi wakongaga mwe kitabu cho Unk'hongo, Mbuli Ukulawa nuko kugamba, “kuhaleka hant'hu.” Yakumbusa ivo want'hu wa Izilaeli wahalawaga Misili na kuuya kwe isi idya Mnungu amlaganaga Abulahamu. Wahina we kikaya wahuwiala kugamba mlotezi Musa niye awandike kitabu chose kikwitangwa “Ukulawa.” Ikindedi iki, chaoneka mwo ulosi wimwe kitabu chenye. Ukulawa 24:4 yalonga ivo Musa awandike ikitabu icho. Kitabu kiwandikwe ni Yoshua 8:31 yakumbusa zisigilizi ziwandikwe mwe kitbu cho Ukulawa 20:25. Yagamba, “Neiwandikwa mwe kitabu che Miko ya Musa.” Ndagano Imp'hya yakumbusa vitabu viwandikwe ni Musa nk'hanana nyingi, enga mliganyizo umwo kikaloga yadya yalailaga umwo kasaka kakweelaga moto na kugamba, “Neiwandikwa mwe kitabu cha Musa.” Malk 12:26. Yolongwa kugamba ukuhalawa kwa Waizilaeli uko Misili nako yadahika kwandaga mwe miaka ya 1300 hegu 1400 B.C Umwo Yesu andaga akei kwelekwa. Mwe kitabu kikwitangwa Maseuta wa nk'hongo mnago wa mtandatu chagamba, kuhalawa kwa Waizilaeli uko Misili kwalailaga mwe miaka ya magan mane na milongo mnane 480 umwo mwaka wa kane wandaga ukei mpaka umwo Selemani andaga seuta ywa Izilaeli. Ikitabu ikikimailisa mwa ivo Mnungu heejaile ivo awalaganaga Abulahamu Isaka na Yakobo. Iviaivia Kitabu chalonga mbuli ya Udahi mkulu wa Mnungu mwo kuwakombola welekwa wa Abulahimu, Waizilaeli kulawa kwe isi ya Misili. Ukulawa mnango wa nk'hongo mpaka mnango wa mlongo na miidi, (Ukl 1-12). Kulawa aho Mnungu awalongozaga want'hu wakwe kwo mnima wa Sianai uko amwink'hanga miko mingi vileke Waizilaeli waitimile Ukulawa 12-19. Miko ino ni ulangilizi kwa ivo nawakaungwa kunda, na ivo nawakaungwa kulavila zumbe Mnungu nt'hambiko, na ivo nawakaungwa waizenge Inyumba Ink'hulu yo Mviko, Ni hant'hu ho undiilo wa Zumbe Mnungu umwo mwawe, Disanduku dye Ndagano ne vint'hu vose vikuungwa mwo kuvika mwe Nyumba iyo ink'hulu yo Mviko ne zisuke za walava nt'hambiko, Ukl 20:31. Kusaguka kwiihile kwize kulaile aho Wzilaeli weze wadamanye mnungunywa hili akeigile ndama ya ng'ombe, Musa adugananga naho na Mnugu. Ukl 32-33. Kwo uheelo we kitabu chasoma ivo ivint'hu vadamanywagwa aho nk'hongo. Ukl 33-40. Yemndani: 1. Mwo mnango wa nk'hongo, chagambilwa ivo Waizilaeli wandaga watumwa mwe isi ya Misili. 2. Mnango wa kaidi kubula wa kane chagambilwa wikazi wa Musa kubula aho etangwagwa akawakombole want'hu wa Mnungu 3. Akajika muwandisi alonga ivo Mnugu alagisaga Ludole lwa kweheela na makunt'ho mwe isi, vileke awakombole want'hu wakwe kulawa mwe isi idya na mwo udahi wa Falao. mnango wa 5-15:21. 4. Kulawa aho Waizilaeli wagendaga mpaka kwo mnima Sinai. 15:22-19. 5. Mwo mnango wa 20 mpaka 31, chasoma ivo Mnungu amwink'haga Musa Imiko ne zisigilizi zo wikazi no uviki wa want'hu wa Waizilaeli, awant'hu wa Mnungu. 6. Mwo mnango wa milongo mitatu na miidi iwandikwa ivo Wizilaeli wamsaguke Mnungu aho weze wamluvye Haluni nduguye dya Musa niyo awasanila hili dya zahabu dikigile ndama. 7. Mnango wa 33 mpaka wa 40, ikitabu chalonga ivo Musa auonaga ukulu wa Mnungu, awasigiilaga Wazilaeli mwe mbuli ye Miko, ne mizengele ye Nyumba ink'hulu yo Mviko ne Disanduku dye Ndagano, ne vint'hu vituhu vikuungwa mwo kuvika mwe Nyumba yo mviko, ne zisuke ziwagilwe za walavant'hambiko.