Waefeso

BALUWA YA PAULO KWA

WAEFESO

ULONGOELO

Baluwa kwa Waefeso yawandikagwa mwo lupisi luligane na ulo lupisi iwandikwe ibaluwa kwa Wakolosai mwo mwaka wa milongo mtandatu kulawa aho Yesu eze elekwe. Awandike baluwa ino, aketambula mwenye kugamba ni Mwigala Ulosi Paulo 1:1. Wamanyi wengi wazumilana kugamba Paulo niye awandike ibaluwa ino hamwenga na kugamba yaswesa imilamsile yakwe enga ivo ili mwe baluwa kwa Wakolosai. Kwaivo elo baluwa ino yadahika neitailwa yenezwe mwa mafyo yamwenga ya want'hu wakumhuwila Kilisito mwo mkowa uwo. Naho Paulo atambalisa kugamba umwo andaga akawandika ibaluwa ino andaga mwe divugailo 3:1 na 4:1 na 6:20. Paulo amwink'haga Tikiko ibaluwa ino aigale kwa mafyo ya wahuwila wa Kilisito ya uko Efeso umwo andaga mwe nt'hambo yakwe ya kuita uko 6:21-22.

Efeso wandaga ni mzi mkulu vitendese, naho nuwo wandaga mzi mkulu wo useuta wa Kiloma mwo mkowa wa Asia ndodo. Naho Efeso noumanyikisa kugamba uko kwandaga na nyumba ya mnungu mvele ywe Kigiliki etangagwa Atemi, Imitendele 19:23-31. Difyo dya wahuwila wa Kilisito dya uko Efeso dyakongaga kwa ludole mna mazuwa ivo yagendeelaga dyonyelaga (Ugubulo 2:1-7).

Paulo atambalisa mwe hant'hu ha nk'hongo ye baluwa yakwe, ivo Mnungu awasagule want'hu wakwe na kuwayokola kulawa mwo wavu wawe kwa sila ya Yesu Kilisito. Naho adiliganya difyo dya wahuwila wa Kilisito no mwili, na Kilisito akanda nuwo mtwi wakwe. Naho aliganyiza zengo na Kilisito, naye mwenye niye diiwe dikulu dya hank'handa. Mwe hant'hu ha kaidi ye baluwa, Paulo alangiliza kwa wikazi ukuungwa kwa wahuwila wa Kilisito.

Yemndani

Mwo mnango wa 1:1-2 Paulo aketambula mwenye na kuwalamsa Waefeso.

Mwo mnango wa 1:3-3:21, Paulo atambalisa mbuli yo undugu uwo wiyaho mgati mwe difyo dya want'hu wakumhuwila Kilisito na Kilisito mwenye.

Mwo mnango wa 4:1-6:20, Paulo awandika ivo want'hu wakumhuwila Kilisito ivo wakuungwa kwikala.

Mwo mnango wa 6:21-24, Paulo alonga mbuli za kubindiliza.