Vaefeso

Balua ya Pauli kwa

Vaefeso

Ulongolelu

Balua ya Vaefeso yayandikwi lukumbi lumonga pamonga na balua ya Vakolosai mu mwaka 60 peamali kuvelekewa Yesu Kilisitu. Myandika ajimanyisi mwene ngati mtumi Pauli (musula ya 1:1).

Vasomi vamahele viyidakila kuvya Pauli ayandiki balua ya Vaefeso, pamonga kuvya balua yeniyo yivi lepi na jambusa ya Pauli ngati chayivi balua yeavayandikili Vakolosai.

Ndava yeniyi, yihotoleka aganili yitindilayi mumisambi yamahele ya vakumusadika Kilisitu yayivili pamulima wenuwo. Mewa, Pauli ikokosa kuvya avili muchifungu lukumbi peayandiki balua yeniyo (musula za 3:1, 4:1, na 6:20). Tukiko peahambayi kuvagendelela msambi wa vavakumsadika Kilisitu weuvi ku Vaefeso ndi Pauli akampela balua yeniyo avagegelayi msambi wenuwo (musula ya 6:21-22).

Efeso wavili mulima uvaha na pandu pavaha pa kuvikila mashonga ya ku Lumi mu Asia yidebe. Efeso wavili maelufu kwa Nyumba ya Chapanga lelavikiwi kwa chapanga mdala wa Chiyunani mweakemiwi Altemi Matendu (musula ya 19:23-31). Msambi wa vandu vevakumsadika Kilisitu va ku Efeso wavili na tumbula yeyavi na makakala nambu mwanakandahi lajikosiwi, Ugubukulo (musula ya 2:1-7).

Pauli idandaula muupinga wa kutumbula mubalua yeniyi Chapanga cheavagwili vandu na kuvagombola kuhuma mukumbudila kwavi Chapanga mu njila ya Yesu Kilisitu.

Akuwanangisa msambi wa vamsadika Kilisitu na higa, na Kilisitu ngati mutu waki, mewawa akuliwanangisa Msambi wa vandu vevakumsadika Kilisitu na lijengu, na Kilisitu ngati liganga la mkingisu amala liganga la pamuhana la lijengu lenilo. Muupinga wa pili wa chitabu chenichi, Pauli ijova kulangisa cheyiganikiwa kutama wumi wa Chikilisitu.

Gegavi

Pauli akujimanyisa na kuvajambusa (musula ya 1:1-2).

Kavili idandaula uhusiano wa msambi wa vandu vevakumsadika Kilisitu (musula za 1:3-3:21).

Kangi Pauli iyandika kulangisa namuna cheyikuvagana Vakilisitu kutama (musula za 4:1-6; 20).

Pauli ijova malovi ga kumalakisila (musula ya 6:21-24).