Vagalatiya

BALUWA YA PAULI KWA VANDU VA GALATIYA

VAGALATIYA

ULONGULELU

chitabu cha Vagalatiya chiyandikiwili na ndundami Pauli sula ya 1:1. Chaveli chitabu cheni Pauli ayandikili kwa vandu yivamjumilili Kilistu va Galatiya pamongapa gati ya myaka milongu mchechi na nani mbaka milongu muhanu na saba pawonikili Yesu. Yikuweshikana Vagalatiya vaveli vakwikala mu mkowa wa Loma yiveli Galatiya. Yivapwembukili vamanya ha kucha Pauli aveli koti payandikeyi baluwa ayi, lakini yikuweshikana yayandikiwili mumbwani sha Efesu na Kolindu.

Pauli avayandikilili vandu yivamjumilili Kilistu, vosi Vayawudi na vangutungu va Vayawudi kwa vandu yivamjumilili Kilistu va Galatiya. Chamunu ayandikili kulimba ng'ulilu ya ufyangu yila yiwomba vandu yivamjumilili Kilistu vakudayiliwa kukombikesha malawu va Vayawudi kufuma mulilaghanu lya dahili nendu kudumula jandu. Kwaveli na lipinga lya vandu gati ya vandu yivamjumilili Kilistu yivakemiwili Yudaiza veni vadayiliwili kuva vangutungu va Vayawudi yivamjumilili Kilistu kudumuliwa jandu. Kandi vabedalili utavala wa Pauli. Pauli ayitashili muundundami kwa kuhimulila ngalilu yaki sula ya 1:11-2:14 kandi mweni ayitashili Chilongu cha Nyanyi kwa kuhimulila kucha ulowolu wukuva kwa kumjumila Yesu Kilistu hela sula ya 2:16 awu ndi usangi wuuyeghiwa na Chapanga, figoli fya vandu ha.

fivelili mugati kwa chikata

Pauli akukanda baluwa kwa kuvajambusha vandu yivamjumilili Kilistu va aku Galatiya sula ya 1:1-5.

Kandi Pauli ahimulili milandu yaki ya dahili kwa kwitasha chadayila kuwula na kulangusha kucha mweni ayeshili kwikala ngimu ya malawu lakini yaveli yikutanga ha sula ya 1:6-2:21.

Pambeli akuhimulila nendu chichuku cha lilawu na nemusi muulowolu sula ya 3-4.

Kandi avagayilili malayililu vosi mungalilu nofu kwa vandu yivamjumilili Kilistu sula ya 5-6:10.

Pauli akumalilila baluwa yaki kwa kuvajambusha na ngulilu ya mbelu kukumbuka chivelili chighalambuka kwa Chapanga kuva mundu wa shonu ndi yitawuka nendu kucha shaliya sha panji, kucha kwingila jandu sula ya 6:11-18