Danieli

DANIELI

Ulongulelu

Chitabu cha Danieli chikuhasha pamu ngalilu na milotu ya mbuyi Danieli chipindi Vayisilaeli pavaveyi vakwikala kuluhamila nga vandu yivakamuliwili kumgoha aku Babeli. Wuwula wula chikuhimulila ndambu Danieli na vaghanja vaki wuvavelili goleki kwa Chapanga, na wuwwula wula china umbuyi kwilata milima na findu fivelili mumlima. Chitabu achi chikuhimilila findu yififumbukili muwaka 605 mbaka 535 chipindi Kilistu akalihela kuwoneka, Danieli pakimbanikaya chipindi cha vatwa mchechi va Babiloni. Yivapwembukili dahili vajumilili kucha Danieli mweni ndi yayandikili aku Babiloni chipindi achi chipitili, lakini yivapwembukili vatangalili va ponopa vakudeta kucha chayandikiwili pambeli.

Chitabu cha Danieli chayandikiwili ili kuvagayila shuvililu Vayisilaeli yivayikaleyi kuluhamila chipindi chidindalili na wuwula wula kuvakuvilisha fileli yifiyisafi vala davayikali muchipindi chindalili. Chapanga akulangusha liwovi lyaki kwa vatwa na milima, kupitila findu yififumbukili chipindi cha ngalilu ya Danieli na muumbuyi wa majuva vesava. Nga wuyiwomba Bibiliya, ayi yikutanga kumanya wutwa wa Chapanga mulilaghanu lya shonu. Kwa chilangushilu achi, Masiya katungiwa Mudanieli 7:13-14. Milotu ya Danieli kwilata chipindi cha mbelu yidetiwa na Yesu (Mateyi 24:15 na Maliku 13:14) na ayi yiva tela tela na Ugubutulu wa Yohana. Wuwula wula Danieli akwihola umbuyi wa Yelimiya (Danieli 9:1-3).

Yifivelili amu 1. Sula ya 1-4 yikuwomba kwilata Danieli vaghanja vaki kula Babiloni chipindi cha wutwa wa mutwa Nebukadinesa. 2. Sula ya 5 yikuwomba ndambu Danieli wasasambulili milotu ya mutwa Belishasa. 3. Sula ya 6 yikuhimilila kwilata Danieli paghaveyi mulyowu lya majabi, chipindi cha mutwa Dalio. 4. Sula ya 7-12, yikulangusha ugubutulu wa Chapanga wamupili Danieli na fila dafifumbuki. sula ya 7-8 Danieli akuwomba milotu mivili kwilata majuva yivayisa na kusasambula finofu. b. Musula ya 9 Danieli akuvadadavila vandu vaki na Makungu Gabulieli akumyangula. c. Musula ya 10-12 Gabuliyeli akugumbutula fila yifidayila kufumbuka pambeli, na chipindi cha mbelu.