Skip to content
BibleKenya

Munda Bible

୨ କରିନ୍ଥିୟ 11

ପାଉଲୁସ୍‌ ଆଡଃ ହସଡ଼ ପ୍ରେରିତ୍‌

ଆଇଁୟାଃ ସାନାଙ୍ଗ୍‌ ଯେ, ଜେତା ବିଷାଏରେ କାଟିଃଲେକା ଡଣ୍ଡ ହବାଅଃରେୟ ଆପେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌କେ ସାହାତିଙ୍ଗ୍‌ପେ । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ଦ ପାର୍‌ମେଶ୍ୱାର୍‌ଆଃ ଚିହୁଲ୍‌ଲାନ୍‌ ହରାତେ ଆପେ ନାଙ୍ଗ୍‌ ଚିହୁଲାନ୍‌ଗି ମେନାଇୟାଁ, ଚିୟାଃଚି ଫାର୍‌ଚିୟାକାନ୍‌ ଡିଣ୍ଡା କୁଡ଼ି ଲେକା ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍‌ଆଃ ସାମ୍‌ନାଙ୍ଗ୍‌ରେ ତିଙ୍ଗୁଦାଡ଼ିପେ ମେନ୍ତେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ମିଆଁଦ୍‌ଗି କଡ଼ାନାଙ୍ଗ୍‌ ଆପେୟାଃ କାଜିଇଙ୍ଗ୍‌ ବାଇୟାକାଦା । ମେନ୍‌ଦ ବିଙ୍ଗ୍‌ ଆୟାଃ ଚାତୁର୍‌ ହସଡ଼ ହରାତେ ହାୱାକେ ବେଦାକିଃ ଲେକା, ଆପେୟଗି ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍‌କେ ପୁରା ବାଗିୟାପେ ଆଡଃ ଫାର୍‌ଚିନ୍‌ ପାତିୟାର୍‌ରେନ୍‌ତାଃଏତେ ବିଗ୍‌ଡ଼ାଅଃଆପେ, ମେନ୍ତେ ଆଇଁୟାଃ ବର ମେନାଃ । ଚିୟାଃଚି ଜେତାଏ ହିଜୁଃକେଦ୍‌ତେ ଆଲେ ଉଦୁବାକାଇ ୟୀଶୁକେ ବାଗିକେଦ୍‌ତେ ଏଟାଃ ଜେତା ୟୀଶୁଆଃ କାଜିକ ଉଦୁବେୟା ଚାଏ ଆପେ ନାମାକାଦ୍‌ ଆତ୍ମାକେ ବାଗିକେଦ୍‌ତେ ଏଟାଃ ଜେତା ଆତ୍ମାରାଃ କାଜିକ କାଜିୟା ଚାଏ ଆପେ ତେଲା ଦାରମ୍‌କାଦ୍‌ ସୁକୁକାଜି ବାଗିକେଦ୍‌ତେ ଏଟାଃ ଜେତା ସୁକୁକାଜିକ ଉଦୁବେୟା ଆଡଃ ଆପେ ଏନାକେ ସୁକୁତେପେ ତେଲା ତାନ୍‌ରେଦ, ସାମାରେ ଏନାକେପେ ତେଲା ଦାରମ୍‌କାଦା ।

ଆପେୟାଃ ଏନ୍‌ ମାପ୍‌ରାଙ୍ଗ୍‌ ପ୍ରେରିତ୍‌କତାଃଏତେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଜେତାଲେକାତେ ହୁଡିଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଇଙ୍ଗ୍‌ ଆଟ୍‌କାରେନ୍‌ତାନା । ହବାସାକାଅଆଃ, ଜାଗାର୍‍ରେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଡଣ୍ଡଗିୟାଇଙ୍ଗ୍‌, ମେନ୍‌ଦ ସେଣାଁଁନ୍‌ରେ ଡଣ୍ଡ ନାହାଁଲିଙ୍ଗ୍‌ । ଆପେକେ ନେ କାଜିକ ଆଲେ ସବେନ୍‌ ଇମ୍‌ତା ଆଡଃ ସବେନ୍‌ ଲେକାତେ କାଜି ଆଉପେତାନାଲେ ।

ପାର୍‌ମେଶ୍ୱାର୍‌ଆଃ ସୁକୁକାଜି ଉଦୁବ୍‌ ଇମ୍‌ତା ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପେତାଃଏତେ ନେଆଁଁରାଃ ଗନଙ୍ଗ୍‌ କାଇଙ୍ଗ୍‌ ଆସି । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପେକେ ବିଶେଷ୍‌ ହଡ଼ ବାଇପେ ନାଗେନ୍ତେ ଆପାନ୍‌କେଇଙ୍ଗ୍‌ ହୁଡିଙ୍ଗ୍‌ୟେଁନ୍‌ୟାନା । ନେଆଁଁ ଚିନାଃ ଆଇଁୟାଃ ଗୁହ୍ନାଁଁ ତାନାଃ ? ଆପେୟାଃ ଥାଲାରେ କାମିତାନ୍‌ ଇମ୍‌ତା ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଏଟାଃ କାଲିସିୟାକତାଃଏତେ ଏମଃରେ ଦେଙ୍ଗାଇଙ୍ଗ୍‌ ନାମାକାଦା । କାଜିଲେରେ, ଆପେୟାଃ ଦେଙ୍ଗା ନାଗେନ୍ତେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଇନ୍‌କୁକେଇଙ୍ଗ୍‌ ରେଏଃକାଦ୍‌କଆ । 1ଆପେଲଃ ତାଇକେନ୍‌ ଇମ୍‌ତା ଆଇଁୟାଃ ଜାଞ୍ଜିଅଃତେୟାଃ ପୁରାଅଃ ନାଗେନ୍ତେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଜେତାଏକେ ଉଡ଼ୁଃରେ କାଇଙ୍ଗ୍‌ ଉୟୁଃକାଦ୍‌କଆ । ଚିୟାଃଚି ମାକିଦନିଆଏତେ ହିଜୁଃକାନ୍‌ ହାଗା ମିଶିକ ଆଇଁୟାଃ ସବେନ୍‌ ଜାଞ୍ଜିକାନ୍‌ତେୟାଃ ଏମାଦିୟାଁକ । ସିଦା ଦିପିଲି ଲେକା ହିଜୁଃ ଦିପିଲିରେୟ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଚିଉଲାଅ ଆପେକେ ବାହାରମ୍‌ କାଇଙ୍ଗ୍‌ ଲାଦିପେୟା । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ରେ ତାଇକାନ୍‌ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍‌ଆଃ ସାନାର୍‌ତି ହରାତେ, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ବାନାର୍‌ସା ଏମ୍‌କେଦ୍‌ତେ କାଜିତାନାଇଙ୍ଗ୍‌ ଯେ, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଜିନ୍‌ତେୟାଃକେ, ଆଖାୟା ଦିଶୁମ୍‌ରେୟାଃ ଜେତାନ୍‌ ପାର୍‌ଗାନ୍‌ରେ ହାପାକେଦ୍‌ତେ ତାଇନ୍‌ କା ଦାଡ଼ିୟଃଆ । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଚିନାଃ ମେନ୍ତେ ନେ'ଲେକା କାଜିତାନାଇଙ୍ଗ୍‌ ? ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଚିନାଃ ଆପେକେ କାଇଙ୍ଗ୍‌ ଦୁଲାଡ଼୍‌ପେ ତାନା ? ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପେକେ ଚିମିନ୍‌ ଦୁଲାଡ଼୍‌ପେ ତାନ୍‌ତେୟାଃ, ପାର୍‌ମେଶ୍ୱାର୍‌ ସାରିତାନାଏ ।

ମେନ୍‌ଦ ନାହାଁଃ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଅକ୍‌ନାଃ କାମିତାନ୍‌ତେୟାଃ, କାମି ଇଦିକାତେୟାଃଇ । ଏନାରେଦ, ଆଲେ ଲେକା କାମିତାନାକ ମେନ୍ତେ ଅକନ୍‌ ଏଟାଃ ବିଷେଶ୍‌ “ପ୍ରେରିତ୍‌କ” ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେକ କାଜିନ୍‌ତାନା, ଇନ୍‌କୁ ଆଡଃ ଏନା କାକ ରିକାଦାଡ଼ିୟା । ଏନ୍‌ଲେକାନ୍ ହଡ଼କଦ ହସଡ଼ ପ୍ରେରିତ୍‌କ ତାନ୍‌କ ଆଡଃ ବେଦା କାମିତାନ୍‍ ହଡ଼କତାନ୍‌କ, ଆକଆଃ କାମି ବିଷାଏରେ ବେଦା କାଜି କାଜିୟାଃକ ଆଡଃ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍‌ଆଃ ପ୍ରେରିତ୍‌କ ଲେକା ନେଲଃ ନାଗେନ୍ତେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍‌ଆଃ ପ୍ରେରିତ୍‌କ ଲେକାକ ବାଇୟେନା । ନେଆଁଁରେ ଆକ୍‌ଦାନ୍ଦାଅ ହବାଅଃରେୟାଃ ଜେତାନ୍‌ କାଜି ବାନଃଆ, ଚିୟାଃଚି ସାଏତାନ୍‌ହଁ ଆଇଃକ୍‌ଗି ମାସ୍କାଲ୍‌ରେନ୍‌ ଦୁଁତ୍‌ ଲେକା ନେଲଃ ନାଗେନ୍ତେ ମାସ୍କାଲ୍‌ରେନ୍‌ ଦୁଁତ୍‌ ଲେକାଏ ବାଇୟେନା । ଏନାତେ ଏନ୍‌ ଭେସ୍‌ ବାଦ୍‌ଲାଅ ତାନ୍‌ନିୟାଃ ଦାସିକ, ଧାର୍‌ମାନ୍‌ ଦାସିକ ଲେକା ବାଇୟେନ୍‌ରେଦ, ଏନାରେ ଆକ୍‌ଦାନ୍ଦାଅ ହବାଅଃରେୟାଃ ଜେତାନ୍‌ କାଜି ବାନଃଆ, ମେନ୍‌ଦ ଇନ୍‌କୁଆଃ ଟୁଣ୍ଡୁ ଆକଆଃ କାମି ଲେକାଗି ହବାଅଃଆ ।

ପ୍ରେରିତ୍‌ ଲେକା ପାଉଲୁସ୍‌ଆଃ ଦୁକୁହାସୁ

ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆଡଃଗିଇଙ୍ଗ୍‌ କାଜିତାନା, ଜେତାଏ ଆଇଙ୍ଗ୍‌କେ ଡଣ୍ଡ ମେନ୍ତେ ଆଲକାଏ ଆଟ୍‌କାରିଙ୍ଗ୍‌କା, ମେନ୍‌ଦ ଆପେ ଏନ୍‌ଲେକା ଆଟ୍‌କାରିଙ୍ଗ୍‌ ରେୟ, ଆଇଙ୍ଗ୍‌କେ ଡଣ୍ଡ ଲେକା ଦାରମିଙ୍ଗ୍‌ପେ, ଜେ'ଲେକା ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଜି ନାଙ୍ଗ୍‌ କାଟିଃଲେକା ନେଡାଇଙ୍ଗ୍‌ ନାମେୟା । ସାର୍‌ତିଗି, ନାହାଁଃ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ କାଜିତାନ୍‌ତେୟାଃ, ଏନା ପ୍ରାଭୁଆଃ କାଜି ଲେକାତେ କାଇଙ୍ଗ୍‌ କାଜିତାନା । ଚିୟାଃଚି ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଜିନ୍‌ ବିଷାଏରେ ଡଣ୍ଡ ଲେକାଇଙ୍ଗ୍‌ କାଜିତାନା । ମେନ୍‌ଦ ସାଂସାର୍‌ ବିଷାଏରେ ପୁରାଃ ହଡ଼କ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେକ କାଜିନା, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ହଁ ଏନ୍‌ ଲେକାଗିଇଙ୍ଗ୍‌ ରିକା ଦାଡ଼ିୟା । ଆପେଦ ସେଣାଁଁନ୍‌ ହବାକାନ୍‌ରେୟ ରାସ୍‌କାତେ ଡଣ୍ଡକକେପେ ସାହାତିଙ୍ଗ୍‌କ ତାନା । ଜେତା ହଡ଼ ଆପେକେ ଦାସିଲେକାଏ ଦହପେରେ, ଆପେୟାଃ ଖୁର୍ଜିକଏ ନକ୍‌ସାନେରେ, ଜେତାଏ ଆପେକେ ଫାନ୍ଦିରେ ଉୟୁଃପେରେ, ହିଲାଙ୍ଗ୍‌ପେରେ, ଆଡଃ ଆପେୟାଃ ଜଆରେ ଚାଟ୍‌କାନ୍‌ପେରେୟ ଆପେ ଏନାକେ ସାହାତିଙ୍ଗ୍‌ୟେଁପେ । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଗିହୁଗଃତାନ୍‌ଲଃ କାଜିତାନାଇଙ୍ଗ୍‌ ଯେ, ନେ ସବେନ୍‌ ବିଷାଏରେ ଆଲେଦ ନାରାଦୁରାଗିୟାଲେ । ମେନ୍‌ଦ ଏଟାଃ ଜାହାନ୍‌ ବିଷାଏରେ ଜେତାଏ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଜି ନାଙ୍ଗ୍‌ ଜୀଉରେ କେଟେଦ୍‌ଜେ ତାନ୍‌ରେଦ, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଡଣ୍ଡ ଲେକାଇଙ୍ଗ୍‌ କାଜିତାନା, ଆଇଁୟାଃ ହଗି ଏନ୍‌ ଲେକା ଜୀଉରେ କେଟେଦ୍‌ ମେନାଃ । ଇନ୍‌କୁ ଚିୟାଃ ଏବ୍ରୀ ତାନ୍‌କ ? ଆଇଙ୍ଗ୍‌ହଗି ଏବ୍ରୀ ହଡ଼ ତାନିଙ୍ଗ୍‌ । ଇନ୍‌କୁ ଚିନାଃ ଇସ୍ରାଏଲ୍‌ରେନ୍‌ ତାନ୍‌କ ? ଆଇଙ୍ଗ୍‌ହଗି ଇସ୍ରାଏଲ୍‌ରେନ୍‌ ତାନିଙ୍ଗ୍‌ । ଇନ୍‌କୁ ଚିୟାଃ ଆବ୍ରାହାମ୍‌ଆଃ କିଲିରେନ୍‌କ ତାନ୍‌କ ? ଆଇଙ୍ଗ୍‌ହଗି ଆବ୍ରାହାମ୍‌ଆଃ କିଲିରେନ୍‌ ତାନିଙ୍ଗ୍‌ । 2ଇନ୍‌କୁ ଚିୟାଃ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍‌ଆଃ ଦାସିକ ତାନ୍‌କ ? ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ବାଏହା ହଡ଼ ଲେକାଇଙ୍ଗ୍‌ କାଜି ତାନା, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଇନ୍‌କୁତାଃଏତେ ପୁରାଃ ବୁଗିନ୍‌ ଦାସି ତାନିଙ୍ଗ୍‌ । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଇନ୍‌କୁତାଃଏତେ ଆଦ୍‌କା ପୁରାଃ କେଟେଦ୍‌କାମିଇଙ୍ଗ୍‌ କାମିକାଦା, ପୁରାଃତେଇଙ୍ଗ୍‌ ଜେହେଲାକାନା, ଆଡଃ ପୁରାଃଗି ଚାବୁକ୍‌ତେଇଙ୍ଗ୍‌ ହାଁଣ୍‌ସାକାନା ଆଡଃ ଚିମିନ୍‌ସା ଲେକା ଗଜଃ ଲେକାଇଙ୍ଗ୍‌ ହବାକାନା । ପାଞ୍ଚ୍‌ ଧାଅଁ ଯିହୁଦୀକତାଃଏତେ ମିଦ୍‌ହିସି ଗେଲ୍‌ଅରେୟା3 ଚାବୁକ୍‌ତେଇଙ୍ଗ୍‌ ହାଁଣ୍‌ସାୟାନା । 4ଆପିସା ରୋମ୍‌ରେନ୍‌କତାଃଏତେ ଚାବୁକ୍‌ତେଇଙ୍ଗ୍‌ ହାଁଣ୍‌ସାୟାନା । ମିସା ଦିରିଲଃ ଚିଦ୍‌ଗିୟାନାଇଙ୍ଗ୍‌ ଆଡଃ ମିଦ୍‌ ନିଦାସିଙ୍ଗି ଦାଆଃରେଇଙ୍ଗ୍‌ ତାଇନ୍‌ୟାନା । 5ଆଇଁୟାଃ ହରାସେନ୍‌ରେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ପୁରାଃସା ଦାଆଃ ଟୁଡାକଏତେ, ରେରେଃକ୍‌କତାଃଏତେ, ଯିହୁଦୀକତାଃଏତେ, ସାଅଁସାର୍‌ ହଡ଼କତାଃଏତେ, ଜୀଉତାଇଙ୍ଗ୍‌ ଗଜଃ ଲେକା ହବାୟାନା ଆଡଃ ସାହାର୍‌କରେ, ବିର୍‌ରେ, ଦରେୟାରେ, ହସଡ଼ ଗାତିକତାଃଏତେ ଜୀଉତାଇଙ୍ଗ୍‌ ଗଜଃ ଲେକା ହବାୟାନା । ପୁରାଃଗି କେଟେଦ୍‌କାମିଙ୍ଗ୍‌ କାମିକାଦା ଆଡଃ ଦୁକୁହାସୁଇଙ୍ଗ୍‌ ସାହାତିଙ୍ଗ୍‌କାଦା, ବେଗାର୍‌ ଦୁଡ଼ୁମ୍‌ତେ, ରେଙ୍ଗେଃ କାଟାବ୍‌କେଦ୍‌ତେ ପୁରାଃ ମାହାଁ ତାଇକେନାଇଙ୍ଗ୍‌, ଲାଗାତିଙ୍ଗ୍‌ ଜମେୟାଁଃ, ଲିଜାଃ ଆଡଃ ତାଇନଃ ନାଙ୍ଗ୍‌ ଠାୟାଦ୍‌ କା ତାଇକେନ୍‌ ହାରାତେ ପୁରାଃ ଦୁକୁଇଙ୍ଗ୍‌ ସାହାତିଙ୍ଗ୍‌କାଦା । ନେ ସବେନାଃ ହବାକେଦ୍‌ତେୟ, ସବେନ୍‌ କାଲିସିୟା ନାଗେନ୍ତେ ଆଇଁୟାଃ ଉଡ଼ୁଃ ସବେନ୍‌ ହୁଲାଙ୍ଗ୍‌ ଆଇଙ୍ଗ୍‌କେ ଉଡ଼ୁଃତେ ଅତାକାଦିୟାଁ । ଜେତାଏ ନାରାଦୁରା ହବାଅଃତାନ୍‌ରେ, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ହଁ ଇନିଃଲଃ ନାରାଦୁରା ଆଟ୍‌କାରେୟାଇଙ୍ଗ୍‌ । ଜେତାଏ ପାପ୍‌କାମି ରିକାଏରେ, ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ମନ୍‌ରେ ପୁରାଃଗିଇଙ୍ଗ୍‌ ନାରାଜଃଆ ।

ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଜିନ୍‌ ହବାଅଃରେ, ଆଇଁୟାଃ ନେ ସବେନ୍‌ ନାରାଦୁରା ନାଗେନ୍ତେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଆପାନ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ମେନ୍ତେ କାଜିନ୍‌ ହବାଅଃଆ । ଆଇଙ୍ଗ୍‌ କାଇଙ୍ଗ୍‌ ବେଦାତାନା, ଏନା ପାର୍‌ମେଶ୍ୱାର୍‌ ଆଡଃ ଆବୁଆଃ ପ୍ରାଭୁ ୟୀଶୁଆଃ ଆପୁ ସାରିତାନାଏ । ଇନିୟାଃ ଜାନାଅ ଜାନାଅଗି ସାହାରାଅ ହବାଅଃକା । 6ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଦମାସ୍‌କସ୍‌ରେ ତାଇନ୍‌ତାନ୍‌ ଇମ୍‌ତା ରାଜା ଆରିସ୍ତାକ୍‌ଆଃ ହାକିମ୍‌ ଆଇଙ୍ଗ୍‌କେ ତଲ୍‌ଇଦି ନାଗେନ୍ତେ ନାଗାର୍‌ରେୟାଃ ଚାରିୟସାଃରେ ହର ହଡ଼କକେ ଦହକାଦ୍‌କ ତାଇକେନା । ମେନ୍‌ଦ ଆଇଙ୍ଗ୍‌କେ ମାରାଙ୍ଗ୍‌ ଟୁଙ୍କିରେ ଦହକେଦ୍‌ତେ ନାଗାର୍‌ରେୟାଃ ପାଚ୍‌ରିରାଃ ଖିଡ଼୍‌କି ହରା ବାହାରିତେ ଡୁଙ୍ଗା ଆଡ଼୍‌ଗୁକେଦିୟାଁ, ନେ ଲେକାତେ ଆଇଙ୍ଗ୍‌ ଇନିଃତାଃଏତେଇଙ୍ଗ୍‌ ନିର୍‌ୟାନା ।

Source notes (6)
  1. Cross-reference ଫିଲିପିୟ ୪:୧୫-୧୮.
  2. Cross-reference ପ୍ରେରିତ୍‌ ୧୬:୨୩.
  3. Footnote ଅନାଇସ୍‌
  4. Cross-reference ପ୍ରେରିତ୍‌ ୧୬:୨୨; ପ୍ରେରିତ୍‌ ୧୪:୧୯.
  5. Cross-reference ପ୍ରେରିତ୍‌ ୯:୨୩; ପ୍ରେରିତ୍‌ ୧୪:୫.
  6. Cross-reference ପ୍ରେରିତ୍‌ ୯:୨୩-୨୫.

Munda Bible. Copyright © The Word for the World International. Licensed under CC BY-SA 4.0. Source: Open.Bible. Typeset from the source files; no intended changes to scripture wording. BibleKenya is not endorsed by the rights holder.

Full source notice & licence · CC BY-SA 4.0 · SourceEdition imported 2026-11-09.

BibleKenya

Reader settings

Theme
Font
Alignment
Reading width

Saved in this browser and used offline too. Press ? for keyboard shortcuts.