Agalatia

Balua jaka Pauli kwa

Agalatia

Ulongulelu

Kitabu senze sa Agalatia kiandikwi nu ntumi Pauli, mulipungu 1:1. Balua jenze jaandika kujenda kwa makundi ga bandu gagunhobali Kilisitu, ku Galatia jaandika kati ja yaka ya alubaini na nani mbaka amusini na saba baada jukusaliwa Kilisitu. Kuwesikana Agalatia akubika atama mu nkoa gogwabii ahongosa Aloma. Bandu ba asomiki ngaseamanyiki su usakaka Pauli ja bii kwaa pajabiya juhandika balua jenze lakini pangi jabii mmusi uku Efesu au ku Kolintu.

Pauli jaandakiya bandu babuhobale Kilisitu Ayaudi na banga Ayaudi bababii mumakundi ga bandu babuhobale Kilisitu guku Galatia. Jaandika ili kugapenga mabole giisoli gagapwaga, bandu babuhobali Kilisitu apalika kupwata malagalaki ga Musa kuhuma Lilaganu la Mwandi, na hasa kuseku jandu. Kwabii nilikundi la bandu ba bunhobale Kilisitu babaakemika Ayuda bababiya apala bandu babuhobali Kilisitu banga Ayaudi asekula jandu. Kabee bapwaga pwaga malobi gingi kupete uwesu gu utumi waka Pauli. Pauli jugukengaliya utumi waki sukujipwaji mweni ejabii, mulipungu la 1:11-2:14. Najakomaniya Lijambu la Amboni sukupwaga uokovu gupatikana kwii ndela jukunhobale pe Yesu Kilisitu. Mulipungu 2:16. Lijambu le heli liuma muwamboni gojugulangi Sapanga na nga majambu gagahengwa na bandu.

Gagabi nkati

Pauli jutumbuli balua jaki sakalamuki bandu ba bunhobale Kilisitu buku Galatia, mulipungu 1:1-5

Ndienu Pauli jilipwaji mweni hejabi mwandi koni julikengale ejupalika kubola na julangi na ejalenga kutama sukupwata malagalaki lakini lijambu heli ngaselawesakini, mulipungi 1:6-2:21.

Ndipala julongale ngani sekihengeka mu lamalagalaki na wamboni waka Sapanga mu uokovu, mulipungu 3-4

Ndienu jupia malagisu kwa ndaba jukutama sapi kwa bandu ba bunhobale Kilisitu, mulipungu 5-6:10

Pauli jujomule balua jaki kukulamuki nukuloba bandu akombuka lijambu luku ng'anambuliwa na Sapanga kuba kiumbi Kinyai ndi lijambu la maana ngani kuliku malagalaki ga kunza ngati ana, kusekuliwa jandu, mulipungu 6:11-18.