1 Timoti

Balua ju ukutumbulii jaka Pauli kwaka

Timoti

Ulongulelu

Kitabu su utumbuli saka Timoti ndi balua je juandiki kuhuma kwaka Pauli kujenda kwaka ntumi waki Timoti. Balua jenze kuwesikana aandiki kati ja saka sa 62-64 baada ju kubelekwa Yesu Kilisitu. Kuwesikana kwabii kuegale mwisu wa womi waka Pauli kutama pundema. Pauli jatenda ukosi na Timoti na mala jingi ankemika ngati mwana mwaki. Pilimini 2:22, 1 Timoti 1:2 na 1:18.

Balua jenze ndi jimu kati ya balua nsesi kuhuma kwaka Pauli yejwaandakiya mundu jumujumu, na ngase jiliandakiya likundi la bandu ba bunhobali Kilisitu. Balua yengi itatu ndi balua ja pili jaka Pauli kwaka Timoti, na balua kwaka Titu na balua kwaka Pilimini. Balua ju utumbuli kwaka Timoti jilongale mabole gingipi gu kundumbali Sapanga mu likundi la bandu ba bunhobale Kilisitu, mu lipungu 2:1-15 na ngati ekupalika mundu kuba kilongosi wi likundi la ba bunhobali Kilisitu, mu lipungu 3: 1-13, na malakali ga mabole gi isoli, mu lipungu 1:3-11 na 4:1-5 na 6:2-5. Ganiaga gabonikini kwa namuna Pauli heambola Timoti kuba kilongosi kati ja bandu ba bunhobale Kilisitu. Balua ju utumbuli jaka Timoti, jilangi indela hingi yeiwesa kujangati aka kilongosi ba makundi ga bandu ba bunhobale Kilisitu, mu masoba gitu gani kulongosa makundi masokumasoku ga bandu ba bunhobale Kilisitu.

Gagabii nkati:

Pauli jutumbuli su kundamuki Timoti, mu lipungu 1:1-2.

Kabee ankanaki Timoti kujingi mu mabole gi isoli, mu lipungu la 1:3-11.

Pauli juendale kusengu namuna hejubi ndaba jaka Yesu Kilisitu, mu lipungu 1: 12-19.

Ndienu anndagalaki Timoti majambu gukulumbali na majambu ga aka kilongosi ba makundi ga bandu ba bunhobale Kilisitu, mu lipungu. 2-3.

Pauli jujomule balua jaki su kumpeke Timoti malagalaki ga mwisu, mu lipungu 4:6.