Wagalatia

Baluwa ya Paulo kwa

Wagalatia

Ulongozi

Baluwa ino kwa Wagalatia iyandikigwa na Mtumigwa Paulo mui sula ya 1:1. Ino nio baluwa ila Paulo aiyandikile kwa mapelela ya want'hu wakumtogola Kilisito yakalile mdibululu dya Galatia hagati ya mwaka wa alubaini na nane na hamsini na saba tangu kwelekigwa kwa Kilisito. Ikugesigwa Wagalatia wakala wakukala kudibululu dya Galatia dikalile dikutalamilwa na waloma. Wamanyi wa mbuli za Bibilia hawanamanya goya hant'hu Paulo akalile chipindi akuiyandika baluwa ino, mbali wengi wakugesa kaiyandika mdibululu dya Efeso egu bululu dya Kolinto.

Paulo kaiyandika baluwa ino kwa kuwalola want'hu wose wakumtogola Kilisito wakalile hant'hu ha mapelela dya want'hu wakumtogola Kilisito dya Galatia, nio kulonga wala wakalile Wayahudi na sio Wayahudi. Baluwa ino kaiyandika ili ayaleme mafunzo ya uhuni yalondile want'hu wakumtogola Kilisito wakole malagilizo ya chiyahudi yala ya Mdilagano dya Kale gesa mbuli ya kuingila ulungwana. Kukala na Pelela dya want'hu hagati mwa want'hu wakumtogola Kilisito waitangile Wayahudi wala wawasulutuzile watogozi sio Wayahudi waingile ulungwana. Vilavila, want'hu ao wauza mbuli ya ukulu wa utumigwa wa Paulo kuwa uvilihi. Paulo kauwalala utumigwa wake kwa kusimulila kwa hadodo hagati ya mbuli zake mui sula ya 1:11-2:14. Vilavila kaiyalala Mbuli Idamane kwa kuiyalula kuwa uhonyi ukudaha kupatika tu kwa nzila ya kumtogola Yesu Kilisito mui sula ya 2:16. Malawalo ya wende ula Mulungu akuulagisa kwa want'hu, na kuhonyigwa hakusegamila nt'hendwa za want'hu.

Yeli umo

Paulo akuandusa baluwa yake kwa kuwalamsa watogozi wa pelela dya want'hu wakumtogola Kilisito dya Galatia mui sula ya 1:1-5.

Kamala Paulo akusimulila kwa hadodo mbuli zikalile zikumuhusu ili aiyalale kutogoligwa kwake kwa kufunza na kulagisa kuwa kageza kukala kwa kukola Malagilizo, mbali kapotigwa mui sula ya 1:6-2:21

Kamala akusimulila nk'hani mbuli ya nyafasi ya malagilizo na wende muukuhonyigwa mui aya ya 3-4

Kamala akulava kwa hadodo ndagilizi ya mbuli zose kulagisa vila mnt'hu akumtogola Kilisito ivoakulondigwa kukala goya mwa Kilisito mui aya ya 5-6:10.

Paulo akukomelezela baluwa yake kwa kulamsa na malombezo kwa Mulungu kwa kuwakumbusa kuwa, kubiduligwa na Mulungu na kutendigwa kuwa mnt'hu mpya ni mbuli ya mana nk'hani kufosa malagilizo za kuze, gesa ila ya kuingizwa ulungana mui sula ya 6:11-18.