Ŵagalatia

Chikalata cha Paolo kwa

Ŵagalatia

Chilongolelo

Chikalata cha Ŵagalatia chalembekwe ni nduna che Paolo (1:1) Achi chili chikalata chati che Paolo ŵalembele ŵandu ŵakunkulupilila Che Yesu ŵaali chilambo cha ku Galatia pa yaka ya 48 ni 57 pakumala kupagwa Che Yesu Kilisito. Ikukomboleka kuti Ŵagalatia ŵatamaga ku chilambo cha Galatia chichaliji mu liuto lya mwenye jwa chiloma. Ŵaumanyilisi ŵa ngani ja Bibilia nganakola usyene nkati liuto kuŵaliji che Paolo katema kaŵalembaga chikalata chi, nambo ŵandu ŵajinji akuganisya kuti chikalata chi chalembekwe mu musi wa ku Efeso pane ku Kolinto.

Che Paolo ŵalembile chikalata chi kwa nningwa wa mipingo ja ŵandu ŵakunkulupilila Che Yesu ŵaali ku Galatia yaani ŵaali Ŵayahudi ni ŵanganaŵa Ŵayahudi. Chikalata chi chalembekwe kwa ligongo lya kumenyana ni majiganyo ga unami gagasachile akuyanje majiganyo ga Chiyahudi gagali mmalembelo ga kalakala nti mashalaiti ga chikulupi, nnopennope lijiganyo lya kuumbala. Kwaliji ni mpingo wa ŵandu pasikati ja ŵandu ŵakunkulupilila Che Yesu ŵaŵaliŵilangaga Ŵayahudi ŵaŵakanganichisyaga ŵakukulupilila ŵanganaŵa Ŵayahudi aumbale. Nombe ŵandu wo ŵausyaga nkati usyene wa ulamusi u che Paolo wa kuŵa nduna. Che Paolo ŵauchenjele unduna wakwe kwa kusala ngani syakwe simpepe (1:11-2:14) Ni ŵajichenjele ngani jambone kwa kutagula kuti ukulupusyo ukukomboleka kupatikana pe kwa litala lya kwakulupilila Che Yesu Kilisito (2:16). Yeleyo ikukopochela kwa ligongo lya wema waulosisye Akunnungu kwa ŵandu namose ukulupusyo ngaukukulupilila ipanganyo ya ŵandu.

Yaili mwelemo

Che Paolo akutanda chikalata chao kwa kwakomasya ŵakukulupilila ŵaali ku chilambo cha Galatia (1:1-5).

Sooni che Paolo akusala indu impepe yaikwagamba asyene achisakaga kuuchenjela ulamusi wao wa kwiganya ni kulosya kwa usyene kuti ŵalinjile kutama kwa kugakamulisya malajisyo nambo ŵalepele (1:6-2:21).

Nombe akupunda kusala nkati masengo ga malajisyo ni ntuuka mu ukulupusyo (3-4).

Sooni akusala indu impepe kulosya yakuti pakutama uchenene mu utame wa chikilisito (5-6:10).

Che Paolo akumalichisya chikalata chao kwa kwakomasya ni kupopela kwa mbesi achakumbusyaga kuti kugalauswa ni Akunnungu ni kutendekwa kuŵa mundu jwa sambano kuli kwambone nnope kugapunda malajisyo ni kanuni sya paasa, chisau majiganyo ga kuumbala (6:11-18).