Valawi

Chitabu cha

Valawi

Ulongolelu

Chitabu cha Valawi ndi mkusanyiku wa mihilu yevapewili Vaisilaeli na Chapanga kupitila Musa. Mihilu yeniyo yivala kuwusa teta na kulongosa kumfugamila Chapanga pandu pa kuwusila teta. Linenu Valawi ndi maana yaki “gegakuvavala Valawi” Vandu vevavi likabila pagati ya Isilaeli lelahaguliwi na Chapanga kuvya vamteta na kuyangalila Nyumba ya Chapanga. Kuwanangana na genago, vandu visadika kuvya chitabu cha Valawi chivi pamonga na itabu yingi ya Malagizu Kutumbula na Kuwuka na Mvalangu na ukumbuso wa malagizu, vyeyayandikwi na mlota Musa. Genago giwonekana mu mayandiku gene, muni chitabu cha Valawi chitumbwili kwa kujova kuvya Chapanga amjovili malovi genaga Musa 1:1 Vangi visadika kuvya chitabu chenichi chakusinywi kuhuma mu mayandiku ga kadeni mu kaline 5-6 kwakona Kilisitu angavelekwa, ku Babeli.

Mukutumbula kwa chitabu chenichi, tisoma kuvala aina za teta zealagizi Chapanga kuvya ziwusiwayi na vamteta. Pandu pa teta zenizo zakitiki ndava ya kulekekesa kubuda kwa vandu. Teta zingi zawusiwi ndava ya uganu wa mundu kwa Chapanga. Pa lijambo loloha, lavili lijambo laliganikiwa neju kuvya teta yaiwusa mundu yivyai ya bwina neju, yikotoka kuvya na dosali amala chilema. Yeniyi yalangisi kuvya Chapanga ndi Msopi. Pandu pa mwishu pa chitabu chenichi chiyelezela namuna vandu va ku Isilaeli pamonga na vamteta chavahotwili kumfugamila Chapanga. Lijambo labwina la chitabu chenichi ndi kuvya Chapanga ndi Msopi kwa kulanda malagizu gegavili mugati ya chitabu chenichi, Vaisilaeli ngavahotwili kutama palongolo ya Bambu Chapanga.

Gegavili mugati

Kuwusa malagizu kuvala namuna ya kuwusa teta ndalindali, mu sula ya mbaka ya 7.

Aluni na vana vaki va chigosi chevahaguliwi kuvya vamteta, musula ya 8 mbaka ya 10.

Kuwusa malagizu kuvala vyakulya chechivii vyabwina na changavya chabwina pamoga na matamu, musula ya 11 mbaka ya 16.

Malagizu gangi gamahele ngati kulyega, miselebuko, matendu gabwina na myaka ya kupumulila, musula ya 17 mbaka 27.