Vaefesu

Baluwa lya Paulo kwa vanu va Efeso

Vaefeso

Ulongocho

Baluwa iyi kwa Vaefeso ikasimbili chipindi kimwi peikasimbilwe baluwa kwa Vakolosai mu myaka gya sitini kuhuma peababilwe suwe Yesu.

Yeasimbile ayitambuliche yumwene kuva nde mnjagila Pauli musula lya 1.1. Vakwimba volofu vikwidikila kuva Pauli akasimbile Baluwa kwa Vaefeso ata ndena kwihela ayina lwa luhungilo lweliwoneka mukiganulo kya Vakolosai. Kuhumila na natilo iyi ikawoneka baluwa iyi ilutichwe kwa vamonga lya mapinga va vanu vevamuidikliye Kilisito mu mwani ugo. Paulo ilonga kangi akali mu kiwopo peasimbile baluwa musula lya 3.1, 4.1 na 6.20. Paulo akamgaviye baluwa Tikito mulugendo lwake kugendelela lipinga lya vanu vevamuidikiye Kilisito ukoya ku Efeso musula lya 6.21-22.

Efeso ukali mwani mkomi hilo na ukali mwani mkomi va filongochi va Valumi kwa mukowa mdodo va Asia. Efeso ukali ucheleka kwa kaye lya kufunyila lya nguluvi mkidala va Vagiliki Alitemi Magito 19.23-31. Lipinga lya vanu ve vamuidikiye Kilisito va ku Efeso likavangile unofu ila pambele sevakaendeliye unofu Ugubutulo 2.1-7.

Paulo ihumulila mupono lya kwanza mubaluwa iyi Nguluvi peavahaguwe vanu vake na kuwalowola kuhuma mu sambi chao kwa kumdikila Yesu Kilisito. Iwananicha Lipinga lya vanu vevamuidikiye Kilisito na mvili va Kilisito ndi kituwe na kangi kaye ndi Kilisito ngita liganga likomi lya kulibali lya kaye iyo. Mupono lya pili lya kiganulo Paulo ihumicha malagilicho kwakuva kwikala kwa kumwidikila Kilisito.

Gyegagehe

Paulo akwitambucha na kuvahungila Vaefeso musula lya 1.1-2

Kangi ihumulila umwi mugati lya lipinga lya vanu vevamudikiye Kilisito na mwene. Mu sula lya 1.3—3.21.

Paulo kangi isimba vanu vevamudikiye Kilisito peving'ang'wa kwikala musula lya 4.1—6.20.

Mwiso Paulo akuvalongela makani gya kumalila musula lya 6.21-24.