Amatayo

Ngani jammbone chijijaandikwe na

Amatayo

Nnongolelo

Gagabhile mu chitabu

Nnongolelo gwa Ngani Jammbone handa chijijaandikwe na Amatayo nga chimo nkati ja hitabu ncheche mu lilagano liyono hiikongolela umomi gwa Ayesu Kilisito. Kila chimo chabhe chikemwa “Injili,” yakubhee maana gakwe nga “Ngani Jammbone,” Hitabu heyo hikajandikwa na Amatayo, Amaluko, Aluka, na Ayohana baada ja kujomoka Ayesu.

Akaachomi bhajingi ngaimanyanga lii Injili jikajandikwa na Amatayo, nambo komboleka jikibha muuda teno kubhandikila na yaaka 60 pabhakabhelekwa Akilisito. Kabhele, ngamanyika mahali pajikajaandikwa, nambo bhandu bhajingi bhaganikianga kubhee jikajandikwa konokwe chilambo cha Palesitina na hata mu chilambo cha ku Yelusalemu.

Bhabhakajandika chitabu chenjeni nga Amatayo, bhabhakibha atocha kodi kabula ja Ayesu kwaajopa bhabhee anapunji bhabhe. Lina lyengi lya Amatayo bhakemitwa Alawi. Amatayo bhakibha bhamo bha akaandundame komi na bhabhele na bhakajandika kwa akaachomi bha Bhayahudi. Jenjeni jikomboleka kubhonekana kwa kubhujila muno kupunda yaaka ya 60 ya Majaandiko ga lolo.

Amatayo bhakapala kulangia kubhehe Ayesu nga Amasiha, Akomboi bhabhaagulikwe na Annoongo, yakubhee bhakalondolekwa nnani jabhe. Amatayo kabhele bhakajandika ngani hijingi nnani ja Umwenye gwa Annoongo. Bhayahudi bhakalolekeanga Amasiha bhabhee Amwenye bha kutandaha chilambo. Amatayo bhakakongolela maha kwa kugalambua maganikilo gabhenji kwa kongolela umwenye gwa Mboomo ja Annoongo.

Ngani Jammbone nga chammbone kujemeka mu Lilagano liyono ligongo chitendakubhujila hikubho hiiibhile mu lilagano lya lolo. Chitendakulondanika malagano gabhele. Akaachomi kabhele bhakongolile kubhee labuda Amatayo bhakibha bhatendita kujiiga namuna ja kujandika hitabu ya Amusa, yakubhee nga hitabu nhano ya kujemeka ya Lilagano lya lolo. Injili ja Ayesu palitombi 5-7 gakomboleka kulinganikwa na Annoongo kwaapekea Amusa Malagilo. Ngombokelo ja Tolati 19:3-23:33

Gagabhile Mu chitabu

Amatayo bhajijemeka Ngani Jammbone kwa kongolela nnani ja kubhelekwa kwa Ayesu Kilisito na kujemeka kwa lihengo lyabhe, mu chula ja 1-4.

Pabhakajomola genago Amatayo bhakongolela lihengo lya Ayesu na majigano gabhe, mu chula ja 5-25.

Chehemu ja kujomolekea ja Ngani Jammbone handa chiikajandikwa na Amatayo jilangia chikubho chikolongwa muno cha kujomoka na kuyoka kwabhe Ayesu, mu chula 26-28.